५ माघ २०७८, बुधबार

Jan 19, 2022

विश्वमा करिब ७ खर्ब मानिस छन्,नेपालमै करिब तीन करोड । सबैको अवस्था र सामथ्र्य उस्तै पक्कैपनि हुँदैन । तर, मानिस चेतनशील प्राणी हो । यद्यपी कैंयौं मानिसहरुमा अझैपनि चेतनाको कमी छ भने कैंयौंमा शारीरिक तथा मानसिक असक्तता,जसका कारण कैंयौंले बाँच्नकै लागि कडा संघर्ष गर्नु पर्दछ । कतिपयले भने बाँचुञ्जेल हालत सहेरनै मर्नुपर्ने बाध्यता र अवस्था हुन्छ ।

Advertisement

यस्तै अवस्थाका कैयौं मानिसहरु मध्ये स्याङजाका दुई बहिनी,टोपला र यमकला पनि हुन् । बोल्न नसक्ने ती दुई बहिनीको अवस्था पहिलेपनि उस्तै थियो,अहिलेपनि उस्तै छ । बाँचेका त छन्,तर युग सुहाउँदो जीवनशैली जिउन भने असमर्थ वा बञ्चित छन्। उनीहरुलाई देखेर विचार भन्नेहरु धेरै छन्,ती मध्ये पंक्तिकार पनि एक हो ।

यमकला र टोपला जस्ता व्यक्तिहरु देखेर अधिकांश भावुक हुने गर्दछन्,सहानुभूति प्रकट गर्ने गर्दछन् । तर, भोग्नेहरुलाई दुःख र अभाव ठूलो पहाड लाग्छ । हामी दया देखाउनेहरुका नजरमा कठै र विचरा शब्द आउँदा हिनताबोधको पहाड चढ्दो हो । हामी मानिसले आँफैले आफैलाई कति दयालु ठान्छौं ,त्यो ब्यक्तिको चरित्रमा भर पर्ला।

पंक्तिकारले यो लेख्दै गर्दा कुनै दया–भाव भन्दा पनि जीवन बाँच्ने पे्ररणाका रुपमा लेख्न खोजेकी हुँ । चाहे सहज होस् चाहे अप्ठ्यारो, हरेक मानिस आफ्नो जीन्दगी बाँच्न विवस् हुन्छ । म साेंच्थे कहिलेकाही दया भावले अरुको उद्धार हुन सक्छ । अहिले कोहि कसैको दया भावले अरुको उद्धार हुने कुरा परिस्थिति जन्य कुरा हो भन्ने लाग्यो । अझै भनौ यसको चित्तबुझदो जवाफ खोज्न समय लाग्छ ।

२०६७ सालमा मेरो विवाहपछि म स्याङजाको बलाम पुगें । मैले जीवनमा भेटेका स्याङजा कालीगण्डकि ५ बलाम डाडाँको एउटा सानो झुपडीमा देखिएका दुई दिदी–बहिनी टोपला न्यौपाने र यमकला न्यौपानको जीवन मलाई देख्न पनि निकै असहज हुन्थ्यो । म पहिलोपटक त्यो सानो घरमा पुग्दा मानिसको जीवन कति धेरै कठिनाइबाट गुज्रिरहेको छ भन्ने कुरा महशुस गरेँ। जब पहिलोपटक टोपला र उनकी दिदी यमकलालाई भेटें हातमा लाम–लामा नङ, नङभरी फोहोर , दशैंमा उम्रेका जमरा जस्तो झाङ्गिएको,जेलिएको बाक्लो कपाल देख्दा, मन खिन्न भयो ।

दुनियाप्रति वितृष्णा जाग्यो । टोपला दिशा पिसावलाई पर नगएको पनि वर्षौ भएछ । यमकलाले इशारामा धेरै खान नदिन भन्दै गर्दा म निकै बेर टोलाएकी थिएं । यो भित्र गहिरो भाव रहेछ, सुन्दा सहज होला तर, भोग्नेलाई भएको पीडा शब्दमा उनेर नसकिने भएछ । धेरै दिन त बसिन तर, जति बसेँ म ती दिदी–बहिनीको नजिक भएँ । बिहानको चिया, खाना खुवाउने दैनिकी जस्तै भयो । बोल्न नसकेपनि दिदीबहिनीले नै इशारामै माया दर्शाउँथे,टोपलाको भाव मात्र बुझिन्थ्यो । यमकलाले भने इशारामा सबै कुरा भन्थिन् र म सबै बुझ्थें । ‘तँ मसँंग बस्, मेरो नाममा भएको जग्गा तेरो नाममा लेप्चे लगाइदिन्छु। सबैलाई अन्तै पठाइदे । म तसंँग बस्ने हो ।’ उनले इशारामा भन्थिन् ।

त्यो अपार अपनत्व भावले म पनि भावुक भएको महशुस गर्थें । म त्यो घरबाट निस्किन पर्दा लुकेर थाहै नदिई निस्किन पथ्र्यो । अभैm भनौं उनले मलाई निस्किन दिँदैनथिन् ।दशैंमा उनीहरुसंग लामो बसाई हुन्थ्यो । यसपाली पनि म दशैंमा बलाम पुगें । योपालि घरमा पुग्दा सानो पानी नओतिने घर घाम–पानी छेकिनेसम्म भएछ । कालीगण्डकी गाउँपालिकाले २ कोठे घर बनाई दिएको सुनेकि थिएंँ, आफैले देख्ने मौका पाएँ । दिदीबहिनीले घर त पाए तर, कर्ममै टांसिएर आएको कथा–ब्यथा न धोई जान्छ,न पखालीे ।

विवाह भएको ११ वर्ष पुग्यो ११ वर्ष अगाडि देखेका भेटेका ती दिदीबहिनीको घरमा यो पालिको दशैंमा पुग्दा पनि अवस्था र ब्यथा उस्तै । त्यस्तै नङ,उस्तै कपाल । म पुगेपछि नङ कपाल काटेर चिटिक्क भने परे । टोपला अलि दुब्लाएकी थिइन् भने यमकला अलि धेरै गुनासो गर्ने भएकी । यसपाली पनि म अलिकति उत्साह अलिकति चिन्ता बोकेर घर नजिकै पुगें, घर बाहिर पुग्न के भ्याएकि थिएंँ, यमकलाले ईशारामै आफ्नो गुनासा सुनाइन् ।

स्वभावले हो कि दुःखले हो अघिल्लो वर्ष भन्दा यसपालि अलि धेरै गुनासो गर्ने भएकी रहिछन् हरेक पटक म घर जांदा अलिकति गुनासो अलिकति दुःखको पोको फुकाएकी हुन्छिन । उनको हरेक कुरामा बहिनी टोपलाको गहिरो चिन्ता प्रकट गरेको भाव बुझ्न सकिन्थ्यो । अशक्तता,गरिबीले कहिल्यै नछोडेका यी दिदीबहनीलाई बाउ–आमाको साथले बेलैमाथि छोडेपछि न दुःख पोख्न छ, नत पिरको भारी बिसाउन नै । के–के हो के–के पाउन भनेर दौडेका शहरका मान्छेसँग ठोक्किदै हिड्दा र गाउँमा भेटिएका यी अशक्त दिदी–बहिनीलाई देख्दा ‘कठै विचरा’ भन्दा पनि महशुस गर्दै साहारा बन्न सकौं भन्ने मेरो चाहना झनै बढेर आयो। शहरमा ठोक्किदै लड्दै हिंडेका भिडमा हराएकी म त्यस्ता पहाडका कुनाकानी चियाउन मन लायो।

शहरमा विभिन्न सामाजिक संघ–संस्थाहरु छन्। गाउँमै केन्द्रित पनि कैंयौ सरकारी र गैरसरकारी संघ–संस्था छन् । तर,वास्तवमै तीनको आवश्यकता पर्नेहरुबीच भने उनीहरु पुग्न गार्हो हुन्छ । जहाँसम्म लाग्छ,जति लक्षित वर्ग छन् त्यो भन्दा बढी उनीहरुका लागि भनेर खुलेका निकाय तथा संस्था छन् । तर,विडम्वना लक्षित वर्गको नाममा सामाजिक अभियान्ता र संस्थाहरु बढिरहे,मौलाई रहे !

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

नवलपुर जेसीजको पदहस्तान्तरण,‘महिला सवल र सक्षम छन्’ पशुपतिसहितका मठमन्दिरमा आजदेखि नित्य पूजा मात्र कवाड पसलको नाममा प्रतिवन्धित जडिबुटी कारोबार : प्रहरीको छापा, ठूलो परिमाणमा बरामद दर्शकले महोत्सवको स्टेज भत्काए, गाडीमा आगजनीपछि प्रहरीद्वारा अश्रु ग्याँस प्रहार ४२ तोला अवैध सुनसहित दुई जना पक्राउ ३ मितेरी गाउँपालिका बीच ४ वर्षको अनुभव साटा-साट प्रेस युनियन सुनसरीले सञ्चारकर्मीको ७ लाखको दुर्घटना बीमा गर्ने १० करोड मानिसमा कोभिडको दीर्धकालिन लक्षण सर्लाहीमा बस दुर्घटना, १७ जना घाइते गड्यौली मलको व्यवसायिक उत्पादनतर्फ सैनामैनाका कृषक समावेशी अर्थतन्त्र वाम पक्षधरहरु एक ठाउँमा होउ ! बुटवलकाे बुद्धनगर खानेपानी संस्थाद्वारा रक्तदान सैनामैनामा बुधवारदेखि एन्टिजेन परीक्षण, कुन वडामा कहिले ? जानकारीसहित प्रधानमन्त्री कपको फाइनलमा एपीएफ र पुलिस भिड्ने प्रदेशको नाम मधेस राखेको विरोधमा जनकपुरमा पुत्ला दहन काठमाडौं उपत्यकामा माघ मसान्तसम्म आमसभा, जुलुसमा रोक, सरकार भन्छ- लकडाउन हुन्न एकैदिन १० हजार २५८ जनामा कोरोना संक्रमण १८ माघसम्म सेवा संकुचन गर्ने सर्वाेच्च फुलकोर्टको निर्णय एमालेको ६३ जिल्लामा अधिवेशनबाट नयाँ नेतृत्व चयन, बाँकीमा कोभिड संक्रमण कम भएपछि गरिने (सूचीसहित)