१३ माघ २०७९, शुक्रबार

Jan 27, 2023

विश्व अहिले महामारीको चपेटामा परेको छ । चीनबाट सुरु भएको कोभिड–१९ ( कोरोना भाइरस डिजिज) अहिले यूरोपी मुलुक इटाली, स्पेन,जर्मन,फ्रान्समा र संयुक्त राज्य अमेरिकामा ठूलो क्षति गरीसकेको छ । हालसम्म नेपाल लगाएत विश्वको २०० भन्दा बढी देशमा संक्रमण फैलिसकेको छ । बीस लाखको हाराहारी मानिसमा संक्रमण फैलिएको छ र एक लाख बीस हजार जनाको मृत्यु भइसकेको छ । यसको फैलावटलाई नियन्त्रण गर्नका लागि मानिस मानिसको दूरी बढाउनका लागि अधिकांश देश अहिले लकडाउनको अवस्थामा छन् ।

Advertisement

नेपालमा पनि चैत्र ११ गते देखि लगातार लकडाउनमा छ । नेपाल सरकारले लकडाउन अगाडि नेपाल प्रवेश गरेका सम्पूर्ण नेपालीलाई क्वारेनटाइनमा रहनको लागि निर्देशन समेत गरिसको छ र सोही अनुसार अहिले क्वारेनटाइन भई रहेको छ।अहिले प्रचलित रहेको शब्द क्वारेनटाइन र आइसोलेशन बारे जो कोही पनि झुक्किरहेको हुन्छ । क्वारेनटाइन संक्रमक रोगसँग सम्पर्कमा आएका व्यक्ति छुटिएर अलग्गै बस्ने,आइसोलेशन संक्रमण भएको व्यक्ति संक्रमण नभएको व्यक्तिवाट छुट्टिएर बस्ने हो । क्वारेनटाइनमा जाने वा बस्नेभन्दा सुन्दा डर लाग्न सक्छ तर, यो संक्रमक रोगबाट आफू बच्न र अरुलाई बचाउने सामान्य प्रक्रिया हो । कोभिड–१९को हकमा प्रभावित देशबाट नेपाल प्रवेश गरेका सम्पूर्ण नेपालीलाई क्वारेनटाइन बस्नुपर्ने व्यवस्था छ ।

यदी तपाइँहरु कोभिड प्रभावित क्षेत्रवाट आउनु भएको छ भने सामाजिक दूरी कायम गर्नुपर्ने हुन्छ वा जनसमुदायवाट टाढा हुनुपर्ने हुन्छ । यसका निम्ति तपाईँ क्वारेनटाइनमा बस्नु अपरिहार्य हुन्छ। कोभिड–१९को हकमा यसको इन्कुवेशन समय वा वोथारो समय २–१४ दिनको हुने भएका कारणले गर्दा भाइरसको सम्पर्कमा आएको २–१४ दिनमा लक्षण देखाउछ । तसर्थ १४ दिन सम्म क्वारेनटाइनमा बस्नुपर्छ । यसो गर्दा यदी कोही संक्रमित भएको छ भने संक्रमण अन्य व्यक्तिलाई फैलिन पाउँदैन । क्वारेनटाइनमा बस्दा नजिकको डाक्टर, साथिभाइहरु र माया गर्ने मानिसहरुको सम्पर्कमा बस्नुपर्छ । यसोगर्दा तनाव कम गर्न र अत्यासपनलाई न्यूनिकरण गर्न सहयोग गर्छ ।

रोगी व्यक्तिको सम्पर्कमा आउँदा सेल्फ–क्वारेनटाइन

यदी कोही संक्रमित व्यक्तिको नजिकमा आएको छ भने सेल्फ(क्वारेनटीनमा बस्नु पर्ने हुन्छ । यसो गर्दा आफु र अन्य व्यक्तिलाई रोगको संक्रमण हुनवाट बचाउन सकिन्छ । यदी कोही रोग फैलिरहेको ठाउँमा रोगी व्यक्तिको सम्पर्कमा आएको छ भने नजिकको स्वस्थ केन्द्रमा वा कोरोना बिशेष अन्पतालमा सम्पर्क गर्नु पर्छ । भाइरस शरीरमा प्रवेश गरेको खण्डमा केही समय पश्चात लक्षणहरु देखा पर्न थाल्छ । उक्त अवस्थामा स्वस्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनुपर्छ । बिभिन्न अस्पतालले फिबर क्लिनिक सञ्चालन गरेको छ । फिबर क्लिनिकमा जाँच गराइसकेपछि स्वस्थकर्मीले मेडिकल इभालुुएशन र परीक्षण गर्छन् र अब के गर्ने सल्लाह दिन्छन् । स्वस्थकर्मीसँग परीक्षणमा जाँदा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । मास्क लगाएर गएको खण्डमा भाइरस फैलिन पाउँदैन । स्वस्थकर्मीले आवश्यक लागेको अवस्थामा टेस्टमा लैजाने निर्णय गर्न सक्छन् । यसको इन्कुवेशन पिरिएड १४ दिनसम्म भएको कारणले गर्दा कम्तिमा पनि १४ दिन सम्म घरमा बस्नु पर्छ ।

सेल्फक्वारेनटाइनमा बस्दा अन्य व्यक्तिसँगको सम्पर्कमा आउनु हुँदैन । आफूलाई अन्य व्यक्तिबाट अलग राख्दा अन्य व्यक्तिलाई रोग सर्ने सम्भावना हुँदैन । क्वारेनटाइनमा बस्दा निम्न कुरामा ध्यान दिनु पर्छ ।
# सकभर एउटा कोठामा एक जना मात्र बस्नु पर्छ । यदी सम्भव नभएको खण्डमा निश्चित दूरी कायम गरेर मात्र एउटा कोठामा बस्नुपर्छ । सम्भव भएसम्म घरका अन्य सदस्यसँग सौचालय र स्नान गृह साझेदारी गर्नु हुँदैन ।
# घरमा समान डेलीभरी गरेर ल्याएको छ भने ल्याउने व्यक्तिलाई ढोकामा राख्न लगाउनुपर्छ ।
# क्वारेनटाइनको समयमा मास्कको प्रयोग गर्दा संक्रमण भएको खण्डमा भाइरसलाई फैलिनेवाट रोक्न सकिन्छ सर्जिकल मास्क र ल्ढछ मास्क नभएको खण्डमा साधारण मास्क भए पनि प्रयोग गर्नु पर्छ । यसले भाइरसवाट पूर्ण रोकथाम गर्न नसके पनि ड्रपवाट रोकथाम गर्ने गर्छ

सेल्फक्वारेनटाइनमा बस्दा नियमित रुपमा साबुन पानीले हात धुनुपर्छ । २० सेकेन्डसम्म हात धुँदा रोग फैलिन दिँदैन । पानी प्रयाप्त नभएको ठाउँमा ह्याण्ड सेनीटाइजरको प्रयोग गर्न सकिन्छ । सम्पर्कमा आएका कुनैबस्तु उपकरण वा सतहलाई दैनिक रुपमा निसंक्रमण ( Disinfection) गर्नु पर्छ ढोकाको नब, टेबलको माथिल्लो सतह, बिजुलीको स्विच, ट्वाइलेटको सिटलाई नियमित रुपमा निसंक्रमण गर्नुपर्छ । मुख भित्र प्रयोग हुने कुनै पनि बस्तु जस्तै भाडा, चम्चा, थर्मोमिटरलाई निर्मलीकरण गर्नुपर्छ ।

सेल्फक्वारेटाइनमा बस्दा डरलाग्ने तनाव हुने सामान्य रुपमा देखा पर्ने गर्छ । डराउने, दुःखी हुने, एक्लोपनको अनुभव हुने, रिस उठ्ने सामान्य रुपमा देखा पर्ने गर्छ । तर, यस्तो समयमा संयम हुनुपर्छ र अतालिनु हुँदैन यस्तो समयमा परिवार, साथीभाई, र माया गर्ने मान्छेको नियमित सम्पर्कमा रहनु पर्छ । एक्लो भएमा मानसिक समस्या अझ देखिन सक्छ । तनाव न्यूनिकरणका लागि आफूलाई मन पर्ने क्रियाकलाप र सृजनात्मक काममा संलग्न हुनु पर्छ । जस्तै टिभी हेर्ने, मूभी हेर्ने, पुस्तक पढ्ने, योगा गर्ने, गर्नुपर्छ । यसले तनाव कम गर्न सहयोग गर्छ ।

कतिपय ठाउँमा मासुजन्य प्रदार्थ खान हुँदैन भन्ने समाचार पनि आएको पाइन्छ । तर, रोग लाग्नमा पशु र पंक्षीको कुनै पनि भूमिका हालसम्म फेला परेको छैन । विश्व स्वस्थ संगठनले समेत रोग प्रतिरोधी क्षमता विकास गर्नका लागि दुध तथा दुधजन्य प्रदार्थ र मासुजन्य पदार्थ नियमित सेवन गर्न सुझाएको छ । सोही अनुसार दुध तथा दुग्धजन्य पदार्थ र मासुजन्य पदार्थ नियमित रुपमा सेवन गर्नुपर्छ ।

सेल्फक्वारेनटाइनमा बस्दा नियमित रुपमा शारिरिक अवस्थाको मूल्यांकन गर्नु पर्छ । नियमित रुपमा शारिरको तापक्रम मापन गर्नुपर्छ । केहि भिन्नता भएको अवस्थामा तुरुन्त नजिकको स्वस्थ्यकर्मीलाई सम्पर्क गर्नुपर्छ । संक्रमण भएको अवस्थामा १४ दिनसम्म लक्षणहरु देखा पर्न सक्छ । ज्वरो आउने, लगातार सुख्खा खोकी लाग्ने, सास फेर्न गार्हो हुने जस्ता लक्षणहरू देखा पर्यो भने तुरुन्त स्वस्थकर्मीलाई सम्पर्क गर्नु पर्छ र स्वस्थकर्मीको सल्लाह लिनु पर्छ ।

कोभिड–१९ को रोकथामका लागि निम्न उपाय अपनाउने :


१.सामाजिक दूरी कायम गर्ने
सामाजिक दूरी कायम गर्न कम्तीमा ३ फिट ( १ मिटर) को दूरी कायम गर्ने । धेरै जसो संक्रामक रोगहरु प्रत्यक्ष सम्पर्क नहुँदापनि संक्रमित मानिसवाट सजिलै सर्ने गर्छ । संक्रमित व्यक्तिले खोक्दा वा छिक्दा निस्किने ड्रपलेट वा थोपाले छ फिट सम्म संक्रमण गर्न सक्छ । यदी तपाइँहरु ज्वरोको लक्षणहरु देखा परेका, खोकी लागेको व्यक्तिको नजिक हुनुहुन्छ भने कम्तिमा पनि ३ फिट दूरी कायम गर्नुपर्छ । Centre for Disease Control CDC को अध्ययन अनुसार कोरोना भाइरस दुई मिटर अर्थात ६ फिट परसम्म संक्रमण गर्न सक्छ । तसर्थ सामाजिक दूरी कायम गर्दा भाइरस सर्नबाट रोक्न सकिन्छ

२. सार्वजनिक ठाउँमा जाँदा नियमित रुपमा हात धुने :
कोरोना भाइरसको संक्रमणवाट बच्न सबैभन्दा सजिलो र उपयुक्त माध्यम नियमित रुपमा हात धुनु हो । यदी तपाई सार्वजनिक ठाउँवाट वा सम्भाव्य संक्रमित ठाउँवाट फर्किनु भएको छ भने कम्तिमा पनि २० सेकेन्डसम्म नियमित रुपमा हात धुनुपर्छ । हात धुँदा विश्व स्वस्थ्य संगठनले निर्देश गरेको तरिका अपनाउँदा औँला, हत्केला, हातको पछाडीको भाग, नाडी सजिलै सफा गर्न सकिन्छ । हात धुँदा ह्याण्ड वास वा साबुन प्रयोग गर्न सकिन्छ यदी पानी उपलब्ध छैन भने ह्याण्ड सेनीटाइजर प्रयोग गर्नुपर्छ । ढोकाको नब, रेलिन, बिजुली बत्तिको सुइच प्रयोग गरी सके पछि अनिवार्य हात धुनुपर्छ । हात नधोई खाना, अनुहार, मुख, नाक छुनु हुँदैन । पानी प्रयाप्त नभएको अवस्थामा अल्कोहल बेस ह्याण्ड सेनिटाइजरको प्रयोग गर्नुपर्छ । ल्यापटप, मोवाइल, टेलिफोन, कलम, खेलौना वा अन्य नियमित प्रयोग हुने बस्तु सामग्री प्रयोग पश्चात साबुन पानीले तत्काल हात धुनु पर्छ वा ह्याण्ड सेनिटाइजर प्रयोग गर्नुपर्छ ।

३. हातलाई सकभर अनुहार छुनबाट टाढा राख्ने :
धेरैजसो सूक्ष्म जीवहरु म्यूकस मेम्ब्रेन, आँखा, नाक र मुखवाट शरीरमा प्रवेश गर्छन् । यसको रोकथामका लागि सम्भव भएसम्म अनुहारमा छुनु हुँदैन । अनुहार छुनुभन्दा अगाडि हातलाई राम्रोसँग साबुन पानीले धुनुपर्छ । हात धुन सम्भव नभएको खण्डमा अनुहार पुछ्न, कोतार्न परेको खण्डमा टिस्यूपेपर प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

४. खोक्दा वा हाँच्छ्यूू गर्दा मुख र नाकलाई छोप्ने :
खोक्दा वा हाँच्छ्यू गर्दा मुख छोप्नु पर्छ । टिस्यू पेपर उपाल्ब्ध छ भने टिस्यू पेपर प्रयोग गर्नुपर्छ । प्रयोग गरीसकेपछि उक्त पेपरलाई उचित व्यावस्थापन गर्नु पर्छ र हात साबुन पानीले धुनुपर्छ वा सेनिटाइजर प्रयोग गर्नुपर्छ ।

५. रोग–प्रतिरोध क्षमता विकासका लागि दुध तथा दुग्धजन्य पदार्थ र मासुजन्य पदार्थ नियमित सेवन गर्नुपर्छ ।

६. भिडभाडको क्षेत्रमा नजाने :
घरबाट बाहिर सार्वजनिक यातायात प्रयोग, भीडभाडमा जाँदा वा मानिसहरुको समुह भएको कार्यस्थलमा जाँदा पञ्जा (Glove) तथा फेस मास्क (Face mask) अनिवार्य लगाउनु पर्छ । भिडभाडमा रोग फैलिने दर धेरै भएका कारणले आवश्यक भएको अवस्था बाहेक अन्य अवस्था मा भिड भाड सरिक हुनु हुँदैन । -यूनिभर्सल मेडिकल कलेज अफ भैरहवाकी नर्सिङ्ग अफिसर पुष्पा काफ्लेको सहयोगमा पशु चिकित्सक डा :घिमिरेले तयार पारेको सामग्री ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

बाजुरामा भूकम्पबाट ४२ परिवार विस्थापित, ४ सय घरमा क्षति माया खोला हाइड्रोपावरकाे आईपीओ खुला श्रीधर र शान्तिको ‘कपालै कोरीमा’ सार्वजनिक एकैदिन तोलामा ११ सयले घट्यो सुनको मूल्य तिलोत्तमामा वासेबल प्याड बनाउने तालिम गृहमन्त्री लामिछानेको नागरिकता विवादबारे सुनुवाइ सुरु, आज नै निर्णय आउने सम्भावना सिरहामा वन कर्मचारीकै मिलोमतोमा काठ तस्करी लोकदोहोरी गायक भीम पौडेलको निधन जापानी मेयरलाई चिन्डो उपहार ग्याङ्स अफ वासेपुरलाई किन बिर्सन चाहन्छन् अनुराग अनेरास्ववियूले जलायो शिक्षामन्त्रीको पुत्ला आजकाे हरियो तरकारी र फलफूलको मूल्य राष्ट्रपति चयनमा पनि कांग्रेस पराजित हुन्छ: एमाले प्रचार विभाग उपप्रमुख रिजाल मोटरसाइकलको ठक्करबाट पैदल यात्रीको मृत्यु राष्ट्रिय सभाको बैठक बस्दै हट्यो होटल र रेस्टुरेन्टको सेवा शुल्क प्रेम अचार्यलाई श्रद्धाञ्जली दिँदै तोसिमाले भनिन् : मृत्युमाथि राजनीति नगरौं दाङको टरिगाउँ विमास्थलमा सिता एयरले आज परीक्षण उडान गर्दै माओवादी केन्द्रको स्थायी समिति बैठक आज पनि बस्दै सार्वजनिक यातायात सुधारका लागि कार्यदल गठन