१६ मंसिर २०७९, शुक्रबार

Dec 2, 2022

प्रदेशसभा तथा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन–२०७९ को माहौलले मुलुक तातेको छ । महान चाडपर्वहरुको समाप्तिसँगै चुनावी माहौलले अग्रता लिएको छ । अर्कोतर्फ मौसम पनि परिवर्तन हुँदौ बिस्तारै तापक्रम घट्दै चिसो बढ्दो छ । चाडपर्व र मौसम परिवर्तनभन्दा पनि मुलुकको नेतृत्व परिवर्तन मुख्य विषय हो । मौसम र पर्व वर्षैपिच्छे परिवर्तन र आएपनि नेतृत्व रोज्ने चुनाव भने ५ वर्षपछि आएको छ । जुन अवसर प्राप्तिका लागि मुलुकलाई दशकौं लागेको थियो ।

Advertisement

मुलुक संघीय प्रणालीमा प्रवेश गरेपछिको चौथो तथा नेपालको संविधान २०७२ जारी भए पछिको दोस्रो निर्वाचन हुँदैछ । निर्वाचन केवल नेतृत्व परिवर्तनका लागि मात्रै होइन, समग्र मुलुकको अवस्था र जनताको स्तरोन्नती तथा परिवर्तनका लागि बलियो माध्यम र आधार हो । संघीय व्यवस्था पछिको निर्वाचन अगाडि पनि मुलुकमा धेरै निर्वाचनहरु भएका थिए । २००७ सालमा जहाँनिया राणाशासनको अन्त्यपछि बहुदलीय व्यस्थाको सुरुवात भएको थियो । सोही समयदेखि नेपालमा आम निर्वाचन हुँदै आएको छ । पञ्चायती व्यवस्थामा पनि निर्वाचन भएको थियो । लोकतन्त्रमा निर्वाचन सुन्दर र सवल पक्ष मानिन्छ । ‘जनताद्वारा जनताका लागि जनताको सहभागितामा’ भन्ने मूल मर्मका लागि पनि चुनाव अपरिहार्य र महत्वपूर्ण हुन्छ । निर्वाचन जनताको मत जाहेर गर्ने औपचारिक तथा कानूनी प्रक्रिया हो ।

नेपालमा वि.सं. २००७ सालको परिवर्तनपछि आधुनिक प्रविधि अनुसारको प्रजातान्त्रिक निर्वाचन प्रणालीको सुरुवात भएको हो । २०१५ को संसदीय निर्वाचन–२०१५ पछि मुलुक औपचारिक निर्वाचन प्रणालीमा अगाडि बढ्यो । पञ्चायती व्यवस्था अन्तर्गतका ग्राम तहदेखि राष्ट्रियस्तरका निर्वाचन, २०४६ पछि संसदीय तथा स्थानीय निकाय निर्वाचन र गणतन्त्र पश्चात संंविधान सभाको निर्वाचन प्रजातान्त्रिक निर्वाचनहरू हुन् । यो प्रक्रिया भनेको बहुमत प्राप्त गर्नेले नेतृत्वमा चयन हुन पाउने प्रक्रिया हो । नेतृत्वका लागि निर्वाचन राजनीतिक दलहरुबीच मात्रै नभई विभिन्न संघसंस्था वा दलहरुभित्रै पनि हुने गर्दछ जसको साझा उद्देश्य बहुमतले नेतृत्व चयन गर्नु हो ।

आगामी ५ वर्षका लागि मुलुकमा मंसिर ४ गते प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन हुन गइरहेको हो । देशभरबाट प्रतिनिधिसभातर्फ १६५ र समानुपातिकतर्फ ११० जना उम्मेद्वार विजयी भई प्रतिनिधि हुनेछन् भने प्रदेशसभातर्फ प्रतक्ष्य र समानुपातिक गरी ५५० जना निर्वाचित हुनेछन् । चुनाव आउन अब २० दिन मात्रै बाँकी रहेको छ । निर्वाचनका लागि निर्वाचन आयोगले १२० दिनको समयावधी तोकी तिव्र तयारी गर्दै आएको छ । हालसम्म मतदाता नामावली संकलनदेखि, उम्मेद्वार मनोनयन,कायम गर्दै ७७ वटै जिल्लामा पहिलो चरणको निर्वाचन सामग्री पठाइसकेको छ ।

५ वर्षका लागि ८२५ जनप्रतिनिधि छनौट गर्न १ करोड ८० लाख बढी मतदाता रहेका छन् । १८ वर्षमाथि पुगेका १ करोड ८० लाख बढी मतदाता रहेपनि ठूलो संख्यामा विदेश रहेका छन् । जसका कारण लाखौं युवा मतदाता मतदान र नेतृत्व चयनका लागि मत दिन असमर्थ रहनेछन् । प्रविधिको आजको युगमा देशभित्रै टाढा र भएका विदेश भएका नेपाली नागरिकले मतदानबाट बञ्चित हुनु दुःखद हो । आगामी निर्वाचनमा त्यसतर्फपनि राज्य र आयोगको ध्यान जान आवश्यक छ ।

निर्वाचनको सम्मुखमा उम्मेद्वारहरुको जनताको घरदैलोमा पुगेका छन् । अधिकांश पार्टीहरु, उम्मेद्वारहरुले आफ्ना घोषणा,एजेण्डा सार्वजनिक गर्दै हिँडेका छन् । कृषिप्रधान देशमा अधिकांश कृषक छन् । कतिपय उम्मेद्वारहरु किसानका घर, आँगनमै पुगेका छन् कतिले सँगै धान पनि काटेका छन् । अघिपछि गाउँघरमा देख्न नपाइने नेता यतिबेला भने बासै गाउँ–घरमा छ । जनताका दुःखमा पनि वेवास्ता गर्ने अधिकांश नेता यतिबेला सुख,चाडपर्वमा पनि जनतामाझ छन् ।

यसबाट पनि गणतान्त्रिक पद्धतिमा जनता सर्वेसर्वा हुन्छन्,जनमतको उच्च महत्व र आवश्यकता हुन्छ भन्ने पुष्टि हुन्छ । तर, निर्वाचित भइसकेपछि निर्वाचनका समयमा बोलेका कुरा भुल्ने,प्रतिवद्धता पूरा नगर्ने, घोषणा गरेका योजना कार्यान्वयन नगर्ने, निर्वाचन क्षेत्र र जनताको पहुँचमाभन्दा नेतृत्व र केन्द्रमा मात्रै केन्द्रित हुने जस्ता गतिविधिले राजनीतिक दल र नेतृत्वप्रति जनताको विश्वास र अपेक्षा गुम्दै आएको छ । जुन स्थानीय तहको निर्वाचनमा पनि देखिएको छ । गत वैशाखमा सम्पन्न स्थाननीय तहको निर्वाचनमा केहि गैरराजनीतिक पृष्ठभूमि,स्वतन्त्र उम्मेदवारहरुको जीत र उनीहरुको कार्यशैलीबाट जनता प्रभावित तथा आकर्षित भएका छन् ।

तसर्थ यसपटकको प्रदेशसभा र प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको परिणाम फरक देखिने आंकलन गरिएको छ । मुलुकको नेतृत्वको लागि हुने औपचारिक निर्वाचन ठूला दलहरुको महासंग्राम पनि बन्दै आएको छ । आगामी निर्वाचनका लागि ठूला दलदेखि साना दलसम्म गठबन्धन र चुनावी तालमेल गरी निर्वाचनमा होमिएका छन् । पटक–पटक निर्वाचनमार्फत नेतृत्व परिवर्तन भएपनि जनता र मुलुकको अवस्थामा भने परिवर्तन नभएको उल्टो देशमा विकासभन्दा क्षति भएको जनताको अवस्था दयनीय भएको यस समयमा निर्वाचनमा दलले ल्याएका घोषणा पत्र र आश्वासनहरुप्रति जनताको आक्रोश पनि रहेको छ ।

यद्यपी निर्वाचन सबैका लागि विशेष अवसर हो । नेतृत्व चयनमा सहभागी हुनु,मतदान गर्नु, नागरिकको कर्तव्य, अधिकार र दायित्व हो । राज्यमा हुन गइरहेको निर्वाचन र निर्वाचनपश्चातको परिणामलाई सफल बनाउनु सबैको दायित्व हो । चुनावी अभियान चलिरहँदा, पार्टी, उम्मेद्वार, कार्यकर्ता, प्रतिनिधि सरोकारवाला सबैले निर्वाचन, मत र नेतृत्वको आवश्यकता र महत्व बुझ्दै आ–आफ्नो स्थानबाट भूमिका खेल्न आवश्यक छ ।निर्वाचन लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष हो, नेतृत्व चयन गर्ने सुनौलो अवसर हो । गणतान्त्रिक पद्धतिमा जनता सर्वेसर्वा हुन्छन् भनेर प्रमाणि गर्ने बलियो आधार पनि हो । नागरिकले आफ्नो मताधिकारको प्रयोग र कर्तव्य पूरा गर्ने माध्यम पनि हो । तसर्थ निर्वाचनमा हरेक नागरिकले आफ्नो बुद्धि,विवेक र मनले मतदान गरी आफ्नो प्रतिनिधि र मुलुकको नेतृत्व चयन गर्नुपर्दछ ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

नेवार कन्याहरुको ईहि शुरु भिम रावललाई बालेनको जवाफ: ‘तपाईंहरू जस्तो विदेशीसँग सहयोग माग्ने रहर छैन’ धनगढीमा शनिबार बिहानसम्म निषेधाज्ञा थप कैलाली प्रहरीको नियन्त्रणमा रहेका विद्यार्थीलाई रिहाइ गर्न विद्यार्थी संगठनहरूको माग आज बिहानदेखि रोकिएको बाजुराको मतगणना पुनः सुरु सरसफाइकर्मीका परिवारलाई स्वरोजगार र उद्यममा जोड्छौ: पाण्डे बैतडी हत्या प्रकरण : दोषिलाई तत्काल कानुनी दायरामा ल्याउन कर्मीको माग कम्बोडिया पठाइदिन्छु भन्दै ठगी गर्ने व्यक्ति पक्राउ निबन्ध लेखन प्रतियोगितामा इडन प्रथम वर्तमान निर्वाचन कानूनसँग सन्तुष्ट छैनौं : प्रमुख आयुक्त थपलिया माओवादी केन्द्रसँग पार्टी एकता हुने हल्ला निराधार : एकीकृत समाजवादी भीम रावलको प्रश्न : परराष्ट्र मन्त्रालयको अनुमतिमा बालेन साहले अमेरिकी राजदूतलाई भेटेका हुन् ? अपाङ्गताको न्यायमा पहुँच सहजताका लागि साझा पहल जरुरी अघिल्लाे चुनावमा दुई लाख मत कटाएकाे विवेकशील साझालाई समानुपातिकतर्फ ७८९ मत मात्र कांग्रेसबाट समानुपातिकतर्फ को-को पुरुष सांसद बन्लान्, यस्तो छ हिसाब किताब पश्चिम नवलपरासीमा भन्सार छलेको ३० क्वीन्टल चिनी बरामद सरकारमा युवाहरुले नेतृत्व लिनु पर्छः डा.चन्द्र भण्डारी बाजुरापछि दोलखा (ख) मा पनि रोकियो मतगणना निषेधित क्षेत्रमा प्रदर्शन भएपछि धनगढीमा ८ राउन्ड हवाइ फायर, दर्जन बढी विद्यार्थी पक्राउ कपिलवस्तुमा भारतीय नागरिकमाथि गोली प्रहार