८ आश्विन २०७९, शनिबार

Sep 24, 2022

‘बालमैत्री समाजको आधार: जिम्मेवार परिवार,उत्तरदायी सरकार’ यो ५८ औं राष्ट्रिय बाल दिवसको नारा हो । बालबालिकाको संरक्षण,प्रवद्र्धन र हितका लागि उनीहरुको अधिकारको प्रत्याभूति गराउनका लागि विशेष प्राथमिकतका साथ दिवस मनाउन सुरु गरिएको हो । प्रत्येक वर्ष विशेष नारासहित राष्ट्रिय बाल दिवस मनाउने गरिन्छ । दिवसका अवसरमा विशेषगरी औपचारिक समारोहरु हुने गर्दछन् ।

Advertisement

बालबालिकाहरुको अधिकारसँगै उच्च सम्मानमा ५७ वर्ष अगाडिदेखि नेपालले बाल दिवस मनाउँदै आएको हो । पहिले भदौं ४ गते मनाइने दिवस नेपालले बालअधिकारसम्बन्धी महासन्धी १९८९ लाई १४ सेप्टेम्बर १९९० मा अनुमोदन गरेर बालबालिकाको विकास, बालअधिकारको संरक्षण र बालसहभागिता जस्ता विषयमा आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिवद्धता प्रकट गरेको दिनकै अवसरमा हरेक वर्ष भदौ २९ गते राष्ट्रिय बाल दिवस मनाउँदै आएको छ ।

वि.सं.२०६३ सालबाट हरेक वर्ष भदौं २९ गते बाल दिवस मनाउन सुरु गरिएको हो । बालबालिकाको महत्व र अधिकारका लागि बालदिवस मनाउनु आँफै निकै सकारात्मक पक्ष हो । अन्तराष्ट्रि तथा कानूनी मान्यताअनुसार पनि बालबालिकाको संरक्षण र प्रवद्र्धनमा मुलुकको जिम्मेवारी हुन्छ । तर,प्रत्येक वर्ष विभिन्न नारासहित दिवस मनाउँदै आए पनि बालबालिकाको अवस्थामा सुधार र समस्यामा सुधार आउन भने सकेको छैन ।

सानै उमेर कलिलो मष्तिष्क भएका बालबालिका आँफैमा संवेदनशिल हुन्छन् । बालबालिका भोलिका कर्णधार हुन्,राष्ट्रको भविष्य निर्माण गर्ने आगामप् नागरिक तथा सम्पत्ति मानिन्छन् । तर, ती सबै बालबालिकाको संरक्षण र प्रवद्र्धनमा सरोकारवाालाहरुको कमजोरी हुँदै आएको छ । अझैपनि देशका विभिन्न स्थानमा बाल श्रम शोषणको घटना जारी रहेको, बालबालिकाको बेचविखन तथा विद्यालय जान नपाउने बालबालिकाको संख्या अझै धेरै रहेको छ । देशका ठूला शहरमा रहेका सडक बालबालिकाको अवस्था पनि उस्तै छ ।

बालबालिकाको सम्मान र अधिकारकको संरक्षणमा प्रत्येक वर्ष दिवस मनाइरहँदा सोही सम्मान र अधिकारबाट बञ्चित हुने बालबालिकाको संख्या भने बढ्दै गएको छ । गरिबी,विपन्नता,वैदेशिक रोजगार,विभिन्न विपद्का कारण बालबालिकाहरुबाट अधिकारबाट बञ्चित हुँदै आएका छन् । त्यसैगरी सम्पन्न परिवारका बालबालिकापनि पछिल्लो समयमा उनीहरुले पाउनुपर्ने अभिभावकको समय,माया,स्नेह र साथ नपाउँदा अधिकारबाट बञ्चित भएका छन् ।

शिशु अवस्थादेखि १८ वर्षसम्म उमेर समूहका बालबालिका स्वतन्त्र हुन्छन् । उनीहरु आफ्ना इच्छा र रुचिअनुसार रमाउन चाहान्छन् । तर, उनीहरुको स्वतन्त्रतामा अभिभावकको निगरानी राज्यको संरक्षण आवश्यक रहन्छ । हुर्किँदै, रमाउँदै, अध्ययन गर्दै गर्ने क्रममा उनीहरुलाई आवश्यक आधार पूर्वाधार तयार तथा व्यवस्थापन गर्ने दायित्व अभिभावकको हो भने जिम्मेवारी राज्यको । तर, बद्लिँदो परवेश र जीवनशैली अनुसार बालबालिका अभिभावकबाट सानैमा टाडिँदै गएका छन् भने विस्तारै युवा अवस्थामा लाग्दै गरेका ती बालबालिका देशबाटनै टाढिल लागेका छन् ।

बाल उमेर हुर्किने रमाउने र विद्यालय जाने मात्रै होइन । संस्कृति,रहन–सहन,सभ्यता, संस्कार तथा जीवनपयोगी शिक्षा सिक्ने समय पनि हो । अभिभावकको पूर्ण साथ,समय, माया, स्नेहर हेरचाह आवश्यक पर्ने चरण हो । तर, कार्य व्यस्तता , प्रविधिको प्रयोगमा, वैदेशिक रोजगार लगाएतमा अभिभावक रहँदा बालबालिकाले आफ्ना अभिभावकको समय र साथ नपाउने प्रचलन बढ्दो छ । अर्कोतर्फ मोबाइल,कम्प्यूटर,टेलिभिजन, आइप्याड लगाएतका ग्याजेटको उपलब्धता र आकर्षणले धेरै बालबालिका अभिभावक,परिवार र समाजभन्दा पनि त्यस्ता सामग्रीमा भुल्ने,एकोहोरो हुने सोही अनुसार व्यवहार गर्ने लतकै रुपमा त्यस्ता सामग्री प्रयोग गर्ने बानीको विकास भएको छ ।

राष्ट्रिय रुपमै देशभर बाल दिवस मनाइँरहँदा अझै पनि विभिन्न कारणले अभिभावकको साथ र मायाबाट बञ्चित भएका,गरिबी र अभिभावकबिहिन सडकमा माग्न बाध्य भएका, पढ्ने उमेरमा होटल,उद्योगमा पेट पाल्नकै लागि अन्यका घर, होटल,उद्योगमा बालश्रम गर्न बाध्य भएका बालबालिकाहरु उनीहरुको संरक्षण, रेखदेख, अधिकारको प्रत्याभूति बारे सोँच्नु र कार्यान्वयन गर्नु पर्दैन ?

धेरै बालबालिकालाई आजको दिवस र आफ्नो अधिकारबारे थाहै छैन । कैंयौ बालिका बलात्कृत भएका छन् । बालक दु्रव्यशनमा लागेका छन् । यसतर्फ सरोकारवालाको लगावसहितको चासो लगाभ भएमा समस्या समाधान हुन सक्छ । तर,यती गम्भिर विषयमा पनि कैंयौ परिवार,समाज,संघ संस्था र राज्यको केवल औपचारिकता मात्रै देखिन्छ । बालबालिका परिवारका लागि खुशी र भविष्यका स्रोत हुन् । राज्यका लागि भोलिका दक्ष,कर्मठ नागरिक हुन् । तसर्थ बालबालिकालाई आवश्यक माया,स्नेह,शिक्षा,संस्कारसहित सम्पूर्ण आधारभूत आवश्यकता परिपूर्ति गर्दै उनीहरुको अधिकारको प्रत्याभूति गरौं ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

आर्थिक वृद्धिदर र जनताको हित विपरित गठबन्धन सरकार : पूर्व अर्थमन्त्री पौडेल चारपाला सामुदायिक वनमा गठबन्धनलाई पराजित गरी एमालेको प्यानलनै विजयी कपिलबस्तुमा बस र ट्रक ठोक्किए : एकको मृत्यु, ३१ जना घाइते भरुवा बन्दुकसहित कपिलवस्तुका २७ वर्षीय प्रेम पक्राउ दशैं आयो, खाद्य डिपो केन्द्रमा चामल आएन देशभर ७४ कोरोना संक्रमित थपिए, थप एकको मृत्यु एमाले देवदह अध्यक्ष चापागाईंद्वारा पार्टी परित्याग, स्वतन्त्र उम्मेदवारीको घोषणा  बुटवलको विकास माेडलका बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत तथा अन्तरक्रिया यसपालिको विपद् : पहिरो, आगलागी र चट्याङबाट बढी मानवीय क्षति बालबिकास र विद्यालयका कर्मचारीको तलब बढायो धुर्कोटले लिलाम नहुँदा भन्सारमा थन्किए करोडौंका गाडी पुमसे च्याम्पियनशिपमा रुपन्देहीकी रियाशा र दिपिकालाई कास्य संघीयतापछि नयाँ आर्थिक केन्द्र बन्न थालेका छन्ः वर्षमान पुन गुल्मी अर्खाबाङ्ग-रुपन्देही सम्पर्क समाजले वनवाटिकामा स्टल निर्माण गर्ने सत्यमोहन जोशीको आजिवन रेखदेख सरकारले गर्छ: खाँण ग्रामीण सडक : बर्खामा बन्द, हिउँदमा खुला यती एअरलाइन्सले सार्वजनिक गर्‍यो चाडपर्व लक्षित योजना मोटरसाइकल जुध्दा दुवै चालकको मृत्यु, एक जना घाइते भजनीका चार हजार बाढी पीडित घर फर्के पनि तीन हजार बढी अझैँ विस्थापित सिरियामा डुंगा दुर्घटना, ७७ बढी आप्रवासीको मृत्यु