१७ असार २०७९, शुक्रबार

Jul 1, 2022

जनकपुर । मिथिलाञ्चलका शक्तिपीठमा पारिवारिक सुरक्षाको लोक अनुष्ठान झिझिया नृत्यको प्रदर्शनमा स्वास्थ्य मापदण्डलाई ख्याल नगरिएको देखिएको छ । बडादशैँका अवसरमा घटस्थापनादेखि दशमीसम्म महिलाद्वारा सञ्चालन र संयोजन हुने देवी स्तुतिको लोक परम्परा झिझिया पूर्णरूपमा ताान्त्रिक विधिअनुसार प्रस्तुत गरिने चलन रहेको छ ।

Advertisement

जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा भीडभाड नगर्न निषेधाज्ञा जारी गरे पनि झिझिया, मेला आयोजना र दर्शनमा आज्ञा प्रभावकारी देखिएको छैन । भिझिया मैथिल समाजको लोकनृत्य हो, जसमा बलिरहेको दियो भएको असङ्ख्य प्वाल पारिएको घैँटो टाउकामा राखी नृत्य गर्ने गरिन्छ । समाजमा प्रचलित आम विश्वासअनुसार गाउँकी डाइनी बोक्सी महिला जादु सिकेर त्यसको सिद्धिका लागि गाउँका जन्मजात बालबालिकालाई टुनामुनाद्वारा मारेर मसानमा गई मरेको बच्चालाई जिउँदो पारी नाङ्गौँ नृत्य गर्दछन् । दशैँका अवसरमा यस्ता घटनामा वृद्धि हुन थालेपछि महिलाद्वारा नै एउटा धार्मिक, सांस्कृतिक अनुष्ठानको शुरूआत गरी भगवती दुर्गाको स्तुति र गुण प्रहार गर्ने नृत्यको प्रारम्भ गरे, जो आजसम्म चलिरहेको छ ।

झिझियामा टाउकोमा घैँटो राखेर निरन्तर नाची रहनुपर्दछ, घैँटोमा पारिएका प्वाल बोक्सीले गन्न नभ्याउन भनेर नाच्ने महिला आफ्नो टाउको पनि हल्लाइरहेकी हुन्छे । प्वाल बोक्सीले गन्न भ्याइन भने नाच्ने ठहरै हुन्छिन् भन्ने जनविश्वास पनि छ । छैटौँ–सातौँ शताब्दीतिर मिथिलाञ्चलमा मालिनी सम्प्रदायको प्रभाव निकै बढेको थियो । मालिनी जादु टुनामा पारङ्गत हुने गर्दथे । मालिनीकै परम्परामा पछि बोक्सीको परम्परा शुरू भयो जसले आफ्नो गुण सिद्ध गर्न केटाकेटीलाई मारेर मसान पूजाको थालनी गरेको विश्वास छ ।

संस्कृतिविद् रामभरोस कापडी भ्रमरका अनुसार समाजमा प्रचलित मान्यताअनुरूप बोक्सीबाट सन्तानको रक्षा गर्न सांस्कृतिक लोक अनुष्ठान झिझियाको प्रारम्भ भएको हो । यो लोक अनुष्ठानमा बोक्सीलाई गाली गर्नुका साथै भगवतीको आराधना गरिएको मोहक गीत पनि गाइन्छ । नृत्यसँगै गाइने गीतमा बोक्सीलाई गाली पनि गरिन्छ । बोक्सीलाई गाली गरियो भने त्यसको मारक क्षमता कमजोर हुन्छ र बालबच्चाको सुरक्षा हुन्छ भन्ने विश्वास पाइन्छ ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

लुम्बिनी सरकारलाई अर्को चुनौती, अस्पताल विकास समितिलाई पुनर्वहाली गर्न सर्वोच्चको आदेश घुस रकमसहित अदालका कर्मचारी अख्तियारको फन्दामा लुम्बिनी प्रदेशमा २७८ मृगौला रोगी तथा १४७३ दमका विरामीलाई उपचारमा आर्थिक सहयाेग काँग्रेसमा संस्थापन इतरको बैठक आज पनि बस्ने यस्तो छ ३ दिनसम्ममको मौसमी आंकलन बनेपामा अस्पतालका कर्मचारी बोकेको बस दुर्घटना : एकको मृत्यु, ४३ जना घाइते विश्वका ११० देशमा पुनः कोरोनाको सङ्क्रमण वृद्धि लुम्बिनीको दाङमा सवारी दुर्घटना : दुई जनाको मृत्यु, दुई घाइते जुम्लामा जिल्ला स्तरीय कृषि मेला : चिनोदेखि भाँगोसम्म प्रदर्शनी अस्पतालका कर्मचारी बोकेको बस दुर्घटना : एकको मृत्यु, ४३ जना घाइते दाङमा सिकलसेलको स्क्रिनीङ परिक्षण गाई-गोरु बाँध्ने गोठमै नवजात शिशुसहित सुत्केरीको बास ५ वर्षीया बालिका बलात्कृत, १६ वर्षीय किशोर पक्राउ धान दिवसमा रोपाइँसँगै विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम लुम्बिनीका ६ जिल्लामा सिकलसेल एनिमियाका बिरामी, परीक्षणमै समस्या इस्माले दुना–टपरी उद्योग सञ्चालन गर्ने शेखर कोइरालाको भेलामा को को सहभागी ? (फोटोफिचर) नेपालमा थप ५५ जनामा कोरोना संक्रमण पुष्टि रातभर सुत्दैनन् बुटवलकाे ज्योतिनगरबासी, टालटुले उपायले रोकिएला पहिरो ? माओवादी गुल्मीका पुराना नेता कार्की केन्द्रिय सदस्यमा मनोनित