२७ श्रावण २०७९, शुक्रबार

Aug 12, 2022

बुटवल । बुटवल–३ ज्योतिनगरका चन्द्रबहादुर विश्वकर्मालाई वर्षा सुरु भएसँगै निद लाग्न छाडेको छ । बुटवल बजारदेखि उत्तरतर्फ रहेको अग्लो चुरेले कुन दिन पहिरोमा मिसाउने हो कुनै ठेगान छैन । दैनिक मजदुरी गरेर खाने उनी समय मिल्यो कि घर नजिकैको पहिरो नियाल्न पुग्छन्, केही समय त्यही टहलिँदै सोच्छन्, आजको रात कसरी बिताउने हो ? दिनको समयमा भए त बरु जसोतसो भागौला, ज्यान बच्ला । रातको समयमा पर्यो भने हार गुहार पनि गर्न नपाएर पहिरोमा बिलिन हुने डरले उनलाई निद लाग्छ छाडेको छ ।

Advertisement

वर्षा सुरु भएसँगै उनका केही छिमेकीको घरलाई चुरेबाट बगेर आएको ढुङ्गा माटोले तहसनहस बनाइसकेको छ । केहीका घरमा बाढी बसेर उत्पाद मच्याएको छ । उनीसँगै ज्योतिनगरबासीको मन चस्किन सुरु भएको छ । गत वर्ष पनि विश्वकर्मासहित दर्जनौ घर परिवार घर छाडेर ३ महिनासम्म बासका लागि अन्यत्रै भौतारिनु परेको थियो ।

ज्योतिनगरकै स्थानीय चिरञ्जिवी न्यौपानेलाई पनि चिन्ता उही हो । भिमकाय पहिरो छेक्न गरिएको टालटुले उपायप्रति उनलाई कत्ति पनि विश्वास छैन । ठूलो झरी पर्यो भने आफू र आफ्नो परिवारसँगै सिङ्गो बस्तीलाई चुरेको पहिरोले गर्याम्मै पारेर खाने छ । ‘रातको समयमा भयो भने सायद कसैले एैया भन्न पनि पाउने छैनन्,आशा गरौं त्यस्तो नहोस’–न्यौपानेले भन्छन् ।

यही साताको मङ्गलवार बिहानदेखि परेको अविरल वर्षाले बुटवलको ज्योतिनगरमा लेदो सहितको पहिरो झर्न थाल्यो । चुरेबाट बगेर आएको लेदोका कारण त्यहाँका आधाभन्दा बढी घरमा पानी पस्यो । चुरेबाट ठुला ढुङ्गा बगाएर ज्योतिनगरसम्म ल्यायो । गत वर्ष पनि चुरेको पहिरोले स्थानीयलाई धेरै दुःख दिएको थियो । गत भदौ ११ मा चुरेको डाँडाबाट आएको पहिरोले बुटवल ३ को मिलनपथ, ज्योतिनगर र लक्ष्मीनगरका बासिन्दा प्रभावित भएका थिए । पहिरोले १५ घर पूर्ण क्षति पुर्याएको थियो भने ३० घरमा आंशिक क्षति पुग्नुका साथै १२ वटा घरमा लेदो पसेको थियो । गतवर्ष घर नै छाडेर हिँड्न बाध्य भएका लक्ष्मी नगर, ज्योतिनगर, मिलनपथका स्थानीयहरूलाई फेरी चुरेबाट लेदो बग्न सुरु गरेपछि चुरे पहिरोले उनीहरूको मन चर्काउन थालेको छ ।

बुटवल क्षेत्रमा चुरेको पहिरो अहिले मात्रै आएको होइन । राष्ट्रपति चुरे तराई–मधेश संरक्षण कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइ कार्यालयका अनुसार बुटवल उपमहानगरपालिका–३ ज्योतिनगर क्षेत्रमा विसं २०३३ बाटै पहिरो देखिन थालेको थियो । विसं २०५५ मा वडा नं ३ र ४ का ५७ घर विस्थापित नै गर्ने गरी ठूलो पहिरो आयो । त्यसले लामो समयसम्म ज्योतिनगर क्षेत्रलाई त्रासमै राख्यो । सरकारले सामान्य तटबन्ध लगायतका काम गरे पनि भरपर्दो व्यवस्था गरेन । त्यतिबेला स्थानीयवासीलाई अन्यत्र बसोबासको व्यवस्था मिलाएर स्थानान्तरणसमेत गरियो । पछि विस्तारै पहिरो थामियो र हरियाली भयो । विसं २०५५ देखि २०७१ सम्म आइपुग्दा पहिरो गएको स्थानमा फेरि रुख बिरुवा हुर्किएपछि पहिरो गएको क्षेत्र पुरानै अवस्थामा फर्कियो । पहिरो रोकिएपछि स्थानान्तरण गरिएका परिवार पनि ढुक्कसँग त्यहीँ बस्न थाले । घरजग्गा किनबेच हुन थाल्यो । स्थानीयवासीले मात्र होइन, स्थानीय सरकारले समेत पहिरो बिर्सियो ।

विसं २०५५ को घटनापछि जाइका समूहले सो क्षेत्रमा सर्भे गरेको थियो । भू–उपग्रहमार्फत चुरे क्षेत्रको तस्वीर खिचेर अध्ययन गरेपछि जाइकाले यो क्षेत्र जोखिमपूर्ण रहेको निष्कर्ष निकालेको थियो । चुरे क्षेत्रमा भएका ठूला रुखले जोखिम निम्त्याउने भएकाले कटान गर्न सुझाव दिइएको थियो तर, त्यो काम अझै भएको छैन । प्रदेश सरकार र सङ्घ सरकारबाट बजेट विनियोजन गरेर ज्योतिनगरको पहिरो नियन्त्रणका लागि प्रयास हुनुपर्नेमा परिणाम देखिने गरी नियन्त्रणको काम नभएको स्थानीय बसुन्धरा बस्यालले बताउछिन् । मनसुन सक्रिय भएको पहिलो दिनमै ज्योतिनगरमा पहिरो झरेपछि स्थानीयहरू अघिल्लो वर्षको तुलनामा यस वर्ष अझ बढी क्षति हुने आँकलन गरेका छन् ।

ज्योतिनगरमा पहिरो गएपछि त्यहाँ राष्ट्रपति चुरे–तराई मधेस संरक्षण विकास समितिबाट २ करोड रुपैयाँ विनियोजन भई काम भएको थियो । उक्त रकमबाट ग्याबीनवाल र ग्याबीन चेक ड्याम लगाउने काम भएको छ । समिति सदस्य डा. सुस्मिता ढकालले बुटवलमा पहिरो जानसाथ विस्तृत अध्ययनसँगै पहिरो नियन्त्रणका लागि सरकारसँग बजेट माग गरे पनि बजेट नआएपछि त्यहाँ तत्कालका लागि नियमित बजेटबाट काम गरेको बताइन । चुरे पहिरो सामान्य ढङ्गले व्यवस्थित नहुने जान्दाजान्दै पनि स्थानीय सरकार तत्कालीन अवस्थालाई मात्र ध्यानमा राखेर ‘कामचलाउ’ नियन्त्रणका प्रयास गर्दा अब ज्योतिनगर, लक्ष्मीनगरमा बर्सेनि पहिरो जान सक्ने विज्ञको मत छ ।

गुरुयोजना बनाएर दीर्घकालीन समाधान खोज्नु पर्नेमा स्थानीयलाई तत्काल काम गरेको जस्तो देखाउन टालटुले उपायमै पन्छिन खोजेको बताउँछन् भूगर्भविद डा. रञ्जनकुमार दाहाल । बुटवलको पहिरो नियन्त्रणका लागि सामान्य अध्ययन र अनुसन्धानविनै नचाहिँदो ढङ्गले पहिरोलाई खोतल्ने र रुखहरू काट्ने काम भइरहेको बताए । ‘हामीले बेसिक फेन्डामेटिकल बिर्सियौं । पहिरो आएपछि कहाँबाट आयो, कसरी आयो त्यो नियन्त्रणका लागि सुरुमा के कामको थालनी गर्नुपर्ने हो, यो हामीले अध्ययन गर्नुपर्दथ्यो । तर यसलाई सामान्य ठानेर गिजोल्ने काम गरेका छौ ।’–दाहालले भने, यसले त्यहाँ अझ ठूलो दुर्घटना निम्ताउन सक्छ ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

साउदीबाट ९३ नेपालीलाई एक्जिट भिषा, ६० दिन भित्र देश छाड्नु पर्ने बढ्दै जनैको महत्व, गत वर्ष साढे १७ करोडको आयात देशैभर आज पनि वर्षाको सम्भावना, भोलि र पर्सी ठूलो पानी पर्ने आज रक्षाबन्धन तथा जनैपूर्णिमा मनाइँदै बुटवलको अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र : कसले सञ्चालन गर्ने बारे अन्यौल अन्तर्राष्ट्रिय युवा दिवस : युवाका समस्या जस्ताको त्यस्तै अक्सफोर्डका विद्यार्थीलाई स्वागत तथा सम्मान ‘अमेरिका मेरो बुढा छ’ सार्वजनिक एकिकृत समाजवादीका अध्यक्ष नेपाललाई कोरोना संक्रमण गुल्मीको वार्षिक समीक्षा गोष्ठीमा जे देखियो… सामाजिक सञ्जालमार्फत महिलालाई सास्ति दिएको भन्दै एक जना पक्राउ सनराइज बैंकको लगानीमा चौतारी निर्माण एमालेले गठन गर्‍यो ओलीको नेतृत्वमा केन्द्रीय निर्वाचन परिचालन कमिटी लुम्बिनीका १० सहित ६३ पालिकाले अझै बजेट पेश गरेनन् चाउचाउपछि फिल्मी क्षेत्रमा रुपन्देहीको यशोदा समूह, चलचित्र ‘फूलबारी’ निर्माण गर्दै माओवादीबाट ३ पटक जितेका टोपबहादुरले एमालेबाट के गर्लान्? कोरोना संक्रमणबाट एकै दिन पाँच जानाको मृत्यु राप्रपा रुपन्देही उपाध्यक्ष गुप्ताद्वारा पदबाट राजीनामा (पत्रसहित) भुवन केसीको नियुक्ति प्रक्रिया बदरको माग गर्दै सर्वोच्चमा रिट दायर, सोमबार पेसी रुपन्देही ट्राफिक प्रहरीकाे अभियान : तीब्र गतिका सवारीलाई नियन्त्रण