१२ जेष्ठ २०७९, बिहीबार

May 26, 2022

सम्पदा कुनैपनि जाति,समाज,क्षेत्र वा मुलुकका पहिचान हुन् । अमूल्य, अतुल्य विगतको पहिचान दिने स्रोत हुन् । मानव सभ्यता र इतिहासका साक्षी हुन् । तसर्थ जुनसुकै स्थान र प्रकारका विभिन्न किसिमका सम्पदा पुरानो पुस्ताका पहिचान र नयाँ पुस्तालाई शिक्षाका स्रोत हुन् । तसर्थ विश्व सम्पदाको संरक्षण तथा प्रवद्र्धनका लागि नयाँ पुस्तालाई जानकार,सक्रिय र जिम्मेवार बनाउन हरेक बर्ष विश्वभर विश्व सम्पदा दिवस मनाइन्छ । र, नोपलमा पनि हरेक वर्ष यो दिवस मनाउने गरिन्छ ।

Advertisement

प्रत्येक वर्ष अप्रिल १८ पर्ने यस दिवसमा विश्व सम्पदा सम्बन्धी विविध कार्यक्रमहरु गरिन्छ । विश्वभर रहेका प्राचिन सम्पदाको पहिचान गरी त्यसलाई संयुक्त राष्ट्र शैक्षिक, वैज्ञानिक एवम् सांस्कृतिक संगठन (यूनेस्को) नामक राष्ट्रसंघीय निकायले विश्व सम्पदाको सूचिमा राख्ने गर्दछ । यूनेस्कोले कुनै पनि सम्पदालाई सूचिकृत गर्न १० मापदण्डहरु तयार पारेको छ । जसमध्ये सूचिकृत हुन न्यूनतम एउटा मापदण्ड पूरा हुनु पर्दछ । नेपालका सांस्कृतिक र प्राकृतिक सम्पदाहरु विश्व सम्पदामा सूचीकृत गरिएका छन् । ती सम्पदाहरु सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज, लुम्बिनी, चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज,काठमाडौं उपत्यका लगाएत हुन् ।

नेपालमा विभिन्न किसिमका स्थानीय,क्षेत्रिय,राष्ट्रिय तथा अन्तराष्ट्रिय पहिचानका सम्पदा छन् । प्राकृतिक,धार्मिक,ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्पदाले धनि देश हो नेपाल । अपार सम्पदा र संस्कृतिनै नेपाललाई विश्वमा सामु पहिचान गराउने प्रमुख आधार हुन् । ऐतिहासिक इनारदेखि धार्मिक मठमन्दिर, बहादुरी र गर्वका युद्ध स्थल लगाएत विश्वकै अग्लो प्राकृतिक सम्पदा सगरमाथा र शान्तिको मुहान लुम्बिनीसम्मका सम्पदाको धनि राष्ट्र हो नेपाल ।

परापूर्वकालदेखि अस्तित्वमा रहेका ती सम्पदा इतिहासका पाना हुन् । तत्कालिन समयका अभिलेख हुन् । पुस्ताका सम्झना हुन् । समग्र स्थान र देशकै ऐना हुन् । तर, बढ्दो आधुनिकीकरण र विकासका नाममा ती अतुल्य सम्पदाहरु मध्ये केहि मासिएका छन्, केहि मासिँदै छन् केहि धराशायी बनेका छन् । वि.सं.२०७२ सालमा भूकम्पका कारण क्षति भएका सम्पदाहरुको निर्माण पूरा भएको छैन । बस्ती विकासको क्रममा , सडक विस्तारको क्रममा, प्लटिङ र पर्यटनको नाममा , औद्योगीकरणको कारण धेरै सम्पदाहरु प्रभावित भएका छन् । ती सम्पदा प्रदूषित भएका छन् । ओझेलमा परेका छन् । त्यस्ता सम्पदाका स्वरुप परिवर्तन भएको छ ।

सगरमाथा,चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज,लुम्बिनी क्षेत्र, काठमाण्डौं पाटन क्षेत्र जस्ता दर्जन बढी अन्तराष्ट्रिय सम्पदामा सूचिमा परेका नेपालका महत्वपूर्ण सम्पदाहरु समेत वातावरण र मानव गतिविधिका कारण प्रदूषित बन्नुका साथै ह्रासको धरापमा छन् । स्थानीय,क्षेत्रिय मात्रै नभई समग्र राष्ट्र र विश्वका सम्पत्तिका रुपमा मानिने यस्ता वृहत र महत्वपूर्ण सम्पदा धरापमा पर्नु विडम्वना हो । इतिहास, पुराना पुस्ता र राष्ट्रको अपमान हो । यस्ता सम्पदाको संरक्षणसँगै प्रवद्र्धनमा सरोकारवाला गम्भीर बन्न आवश्यक छ ।

त्यस्ता सम्पदा बचाउन सम्पादा क्षेत्र सूचिकृत गरेर र वर्षमा एकदिन दिवस मनाएर मात्रै कदापि हुँदैन । सूचिकृत सम्पदा र निर्धारित क्षेत्रको संरक्षणमा जोड दिन आवश्यक छ । सम्पदा क्षेत्रमा बस्ती विस्तार,औद्योगीकरण र वातावरणीय प्रदूषण रोक्न पर्दछ । स्थानीय, साना सम्पदादेखि अन्तराष्ट्रिय ठूला सम्पदा सबै सम्पदा संरक्षण र प्रवद्र्धनमा व्यवहारिक रुपले कार्यान्वयन गर्न आवश्यक छ ।

धार्मिक,ऐतिहासिक,प्राकृतिक, सांस्कृतिक सबै किसिमका सम्पदाको संरक्षण र प्रवद्र्धन गरी पर्यटनको विकास गर्नुपर्दछ । पुराना पुस्ताका ती अतुल्य सम्झना र सम्पत्तिलाई नयाँ पुस्ताले जोगाउँदै , बुझ्दै प्रवद्र्धन् गर्दै लाभ लिनुका साथै अर्को पुस्तालाई जस्ताको तस्तै हस्तान्तरण गर्नु पर्दछ । यसका लागि स्थानीय बासिन्दा, सबै तहका सरकार,सम्पदा सम्बन्धी संगठन,सरोकारवाला लगाएत सबैले आ–आफ्नो स्थानबाट प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्नु पर्दछ ।

संस्कृति र परम्परा झल्काउने वन,मठमन्दिर,गुफा, चौतारी, पहाड,ताल–तलैया,स्मारक, भवन,शहर आदि सम्पदा हुन् । ती अतूल्य सम्पदाको संरक्षण र प्रवद्र्धन गर्नु नयाँ पुस्ताको दायित्व हो । नयाँ पिँढीलाई इतिहासको अवलोकन र जानकारीका लागि सम्पदा संरक्षण अनिवार्य छ । तसर्थ सम्पदा बचाऔं,संस्कृति जोगाऔं । ‘ओल्ड इज गोल्ड’ भन्ने अंग्रेजी भनाई रहेको छ । सम्पदा आँफैमा सुनभन्दा महङ्गा सम्पत्ति हुन् । तीनको सुरक्षा जति भयो मुलुक त्यति धनि बन्दै जानेछ । नयाँ पुस्ता त्यतिनै संस्कारी,जिम्मेवार र उत्तरदायी बन्नेछ । विश्व सम्पदा दिवसको अवसरमा शुभकामना ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

तिलोत्तमामा खाँण ८४५ मतले अगाडि, अब ३ हजार मत गन्न बाँकी ओलीले नीति तथा कार्यक्रममा लिम्पियाधुरा, लिपुलेक खोजेपछि प्रकाशमानले दिए जवाफ निर्वाचन शान्तिपूर्ण र धाँधलीरहित सम्पन्न भाे: झलनाथ शुक्रबारबाट क्यूएफएक्ससहित देशभरका हलमा ‘कबड्डी-४’ सत्तारुढ गठबन्धनले नेपालको स्वतन्त्र र असंलग्नता परराष्ट्र नीति परित्याग गरेको हो : रावल दश महिनामा एक अर्ब २१ करोडको फेसमास्क नेपाल भित्रियो इपीजी प्रतिवेदन बुझ्न प्रधानमन्त्री देउवालाई ओलीको आग्रह विद्यालय जाँदै गरेकी बालिकामाथि बलात्कार प्रयास वाइडबडी र सुनकाण्ड छानबिन गर्न सरकारलाई ओलीको चुनौती आगोले जलेकी विरामीलाई छाडेर फर्कियो बुद्ध एयर, चर्को आलोचनापछि प्रस्टीकरण हवाइजहाजको टिकट पाउन पनि शक्ति केन्द्रको भर ३५ हजार ३४ जनप्रतिनिधि निर्वाचित, कुन दलले कति जिते ? परराष्ट्र नीतिलाई असन्तुलित र सत्ता स्वार्थमा संकुचित गरिएकाे ओली आराेप एमाले सत्यसँग लड्दैन, शक्तिसँग झुक्दैन : ओली विश्वव्यापी मन्दी आउन सक्ने विश्व बैंकको चेतावनी सरकारको नीति तथा कार्यक्रम चास्नीमा नडुबाएको जेरी जस्तो : ओली त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा एमबीबीएसमा भर्ना गरिदिन्छु भन्दै १७ लाख ठगी विदेश पठाई दिन्छु भनि २५ लाख ठगी गर्ने एक जना पक्राउ निर्वाचनमा प्रतिपक्षी दलमाथि सरकार निर्मम ढंगले प्रस्तुत भएको ओलीको आरोप अस्वस्थ भएपछि ओलीले प्रतिनिधिसभामा बसेरै गरे सम्बाेधन