६ माघ २०७८, बिहीबार

Jan 20, 2022

Advertisement

आज ५७ औं राष्ट्रिय बाल दिवस देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदै छ । हरेक वर्ष भदौं २९ गते मनाइने यो दिवस विशेष रुपमा मनाइने गरिन्छ । बालबाललिकाको अवस्था र अधिकारसँग प्रर्वद्धनका लागि यो दिवसले विशेष महत्व राख्द छ । हरेक वर्ष फरक नारासहित मनाइने यस दिवस गत वर्षदेखि कोरोना महामारीका कारण प्रभावित बनेको छ । यद्यपी गत वर्ष ‘पिवद्मा बाल अधिकारको सुनिश्चितता,हामी सबैको साझा प्रतिववद्धता’ भन्ने नारासहित विभिन्न भर्चूअल कार्यक्रम गरी मनाइएको थियो । विसं २०२१ सालको भाद्र ४ गतेदेखि मनाउन शुरु गरिएको राष्ट्रिय बालदिवस २०६३ सालमा आएर भाद्र २९ गते मनाउने गरिन्छ । नेपालले संयुक्त राष्ट्रसंघको बाल अधिकार महासन्धिलाई २०४७ साल भदौ २९ गते अनुमोदन गरेको थियो ।

यस वर्ष ‘सामान्य अवस्था वा कोभिड महामारीः बालअधिकार संरक्षण हामी सबैको जिम्मेवारी’ भन्ने नाराका साथ ५७औँ राष्ट्रिय बाल दिवस मनाइँदैछ । दिवसका अवसरमा महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय र राष्ट्रिय बालअधिकार परिषद्ले विशेष कार्यक्रम गर्दैछन् । त्यसैगरी प्रदेश ,स्थानीय तहरु लगाएत विभिन्न संघसंस्थाहरुमा पनि विभिन्न कार्यक्रमहरु गरी मनाइँदैछ । दिवसका अवसरमा बालबालिकाको शिक्षा, स्वास्थ्य,लगाएतका अधिकार सुनिश्चित गर्दै स्वतन्त्रता प्रदान गर्नेदेखि प्रतिभा पहिचान र प्रवद्र्धनसम्मका कुराहरु भाषणका मुख्य विषयहरु बन्दछन् ।

नेपालको जनसंख्याको करिब ४० प्रतिशत जनसंख्या १८ वर्ष मुनिका बालबालिका छन् । नेपाल एकात्मक शासन पद्धतिबाट संघीयतामा प्रवेश गरेसँगै देशमा संघीय, प्रादेशिक र स्थानीय गरी तीन तहको सरकार स्थापित भयो। तीन तहको संरचना अन्तर्गत बालबालिकासम्बन्धी धेरै सरकारी सेवाहरू स्थानीय र प्रादेशिक तहमा हस्तान्तरण भएका छन् बालबालिकाको अवस्था सुधार्नका लागि सार्वजनिक महत्वका कामहरू गर्न नयाँ संरचनाले अवसरहरु प्रदान गरेको छ। यसका लागि, विभिन्न तहमा सम्बन्धित नीति, नियम, संयन्त्र र क्षमताको सुदृढिकरण गर्न उल्लेखनीय प्रयासको आवश्यकता छ। तर,संघीयताको अभ्यासमै रहेका तहले बालबालिका लक्षित कार्यक्रम कार्यान्वयनमा सुस्त छन् । विशेषगरी स्थानीय सरकारले स्थानीय तहका बालबालिकासँग प्रतक्ष्य सरोकार राख्दछ ।

हरेक वर्ष बाल दिवस मनाइन्छ । विभिन्न आकर्षक नाराका साथ मनाइने बाल दिवसका दिन बालबालिकाका विषयमा धेरै कुरा हुन्छन् । विभिन्न सभा , समारोहमा चर्का भाषण हुन्छन् । राज्यका उच्च निकायका पदस्थहरुबाट शुभकामनासहितका विज्ञप्ती जारी हुन्छन् । तर, वर्षभरी बालबालिकाका लागि के–कस्ता कार्यक्रम हुन्छन् ,कस्ता योजना बनेका छन् ,कति कार्यान्वयन भए,बालबालिकाको वास्तविक अवस्था के छ, दिवसले के–कस्तो प्रभाव पारेको छ,आदि विषयमा भने न त राज्यको न सरोकारवालाकै ध्यान पुग्छ । लामो समयदेखि बालदिवस मनाउँदै आइएको छ । हरेक वर्ष बालबालिकाका विषयमा आवाज उठ्छन् । तर, अझैपनि बालबालिकाले संविधानले नै दिएको अधिकारबाट बञ्चित छन् । अझैपनि हजारौं बालबालिका शिक्षाबाट बञ्चित छन् । अझैपनि देशका हजारौं बालबालिका शिक्षाबाट बञ्चित छन् । लाखौं बालबालिका गरिबीको रेखामुनी छन्। कैंयौं बालबालिका अभिभावकविहिन् छन् । त्यस्तै बढ्दो व्यस्त जीवनशैलीले समृद्ध परिवारका कैंयौं बालबालिका पनि अभिभावकको साथ,माया,स्नेहबाट बञ्चित छन् । कुनै न कुनै तवरबाट अधिकांश बालबालिकाले प्राप्त गर्नुपर्ने संरक्षण,अधिकार लगाएतका आधार प्राप्त गरेका छैनन् ।

‘सामान्य अवस्था वा कोभिड महामारी : बालअधिकार संरक्षण हामी सबैको जिम्मेवारी’ भन्ने नारासहित राष्ट्रिय बाल दिवस मनाइरहँदा नारा जस्तै व्यवहारमा पनि उतार्न आवश्यक छ । अर्थात् दुई वर्षदेखि महामारीले मुलुक प्रभावित छ ,बालबालिका निकै प्रभावित छन् । घरभित्रै र कोरोना संक्रमणको त्रासमा रहेका बालबालिकालाई उच्च मनोबल र संरक्षणको आवश्यकता छ । स्वास्थ्य सतर्कतासँगै उनीहरुलाई परामर्शको आवश्कयता छ । यस्तो अवस्थामा मात्रै नभई उनीहरुलाई सामान्य अवस्थामा पनि संरक्षण गर्ने सबैको जिम्मेवारी हो ।

भनिन्छ,बालबालिका राज्यका कर्णधार हुन् । उनीहरुमाथि गरेको लगानीले राज्यलाई उच्चतम प्रतिफल मिल्छ । अर्थात् बालबालिकाको वृद्धि,पालनपोषण,शिक्षा,स्वास्थ्यसँगै क्षमता विकास र प्रवद्र्धनमा परिवारको मात्रै नभई राज्यको पनि जिम्मेवारी हुन्छ । कस्तो जनशक्ति निर्माण गर्नेदेखि कस्ता नागरिक उत्पादन गर्ने भन्ने सन्दर्भमा राज्यले गर्ने लगानी र खेल्ने भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ । गरिबी,विकटता,वैदेशिक रोजगार,अस्थिरता लगाएत विभिन्न कारणले आधारभूत आवश्यकताबाट बञ्चित बालबालिकालाई हेर्ने राज्यको संवैधानिक जिम्मेवारी हो । तर, करिब ४० प्रतिशत बालबालिका तथा किशोरी रहेको नेपालमा राज्यको लगानी भने कम छ । राज्यले बालबालिकाका लागि नियम–कानून बनाएतापनि लगानी र कार्यान्वयनमा भने आवश्यक भूमिका निर्वाह गरेको छैन ।

त्यसैगरी बालबालिकाप्रति अभिभावक र राज्यमात्रै नभई सरोकारवाला पनि जिम्मेवार बन्नु पर्दछ । बालबालिका लक्षित खुलेका राज्यका विभिन्न निकाय,विभिन्न संघ–संस्था लगाएत सरोकारवाला सबैले बालबालिकाप्रति निभाउनुपर्ने दायित्वय निभाएमा मात्रै आजका बालबालिका भोलिका बलिया कर्णधार बन्न सक्छन् । अर्कोतर्फ बद्लिँदो परिवेश र प्रविधिको पहुँचले बालबालिकाहरु सानैदेखि फरक क्षमतामा दक्ष बन्दै गएका छन् । उनीहरुको वृद्धिसँगै सिकाइको पनि विकास भएको पाइन्छ । तसर्थ समयमा नै अभिभावक,समाज,सरोकारवाला र राज्य लगाएत सबैले समयमा नै बालबालिकाको संवेदनशीलतालाई संरक्षण गर्दै उचित हेरचाह,पोषणसँगै संरक्षण र प्रवद्र्धनमा उत्तरदायी बनेर उनीहरुको वृद्धि,विकास,सफलतामा सहयात्रा गर्न आवश्यक छ ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

जाडो छल्न तापेको आगो शरीरमा सल्किदा वृद्धाको मृत्यु प्रचण्डको प्रस्तावमा एमाले महासचिवको व्यंग्य वन मन्त्री यादव र चुरे संरक्षण विकास समितिका पदाधिकारीबीचको विवाद उत्कर्षमा प्रधानमन्त्री रोजगार कार्यक्रम : श्रमिकको ज्याला बढ्यो, बीमा अनिवार्य विद्यालय शिक्षा सुधार्न साढे नौ खर्बको योजना ७ निर्माण कम्पनी कालो सूचिमा, ३ वर्षसम्म कुनै काम गर्न नपाउने स्थानीय तह निर्वाचन: बैशाख १४ वा २२ मा गर्न आयोगको प्रस्ताव स्थानीय निर्वाचनको मिति तय गर्न सत्तारुढ गठबन्धनको बैठक बस्दै किन पाएनन् उपल्लो डोल्पाका सर्बसाधारणले कोभिड-१९ विरुद्धकाे खोप ? मौलाकालिका यात्रा केबलकारमा सरर, डेढ अर्ब लागतमा बन्दै बुर्का लगाउने छात्रालाई कक्षा कोठा प्रवेशमा रोक रुपन्देही क्रिकेट संघको अध्यक्षमा व्यवसायी थापा, क्रिकेटर गौचन पराजित फेरि बढ्यो पेट्रोल, डिजेल र मट्टीतेलको मूल्य बुटवलको प्रगतिनगरमा ढिस्कोले पुरिएर २ जनाको मृत्यु, ३ घाइते वडाध्यक्षमाथि कालोमोसो दलियो मास्क नलगाई हिँड्नेलाई एक सय जरिवाना तिराइयो एउटै वडाबाट चार करोडको सुन्तला विक्री भैरहवामा खाना खुवाउन “द ग्राण्ड किचन” दुर्गममा कोरोना संक्रमण बढ्दै, तयारी शून्य रुपन्देहीको सैनामैनाकी १७ वर्षिया विनिसाद्वारा आत्महत्या