१४ आश्विन २०७९, शुक्रबार

Sep 30, 2022

नागरिकताको नाम सुस्मिता थापा । गाउँमा सबैले गोमा भनेर चिन्छन् । उनका छोरोले नौं कक्षामा सरकारी विद्यालय र छोरीले बोर्डिङ्गमा तीन कक्षामा पढ्दै छन् । उनकै भरोसामा छोराछोरीले पालनपोषण र शिक्षादीक्षा पाएका छन् । सासुससुराले बाँच्ने आधार भेट्टाएका छन् । गोमा, सुस्मिता पोल्ट्री एण्ड बंगुर फर्म दर्ताको अन्तिम तयारीमा छिन् । उनले आफ्नै उद्यम थालेको दुईवर्ष नाँघेर तीन टेक्यो । दुईवटा साना ठूला माछापोखरी छन् । सुरुमा ग्रास र सिल्भर जातका भुराहरु राखेकी थिइन् ।

Advertisement

गाेमाकाे बंगुरखाेर

राम्रोसँग नबढेपछि मांगुर जातको माछा पालिन् । सो जातको माछालाई चारो पुराउनै सकस भएपछि अहिले तिलापिया जातको नयाँ माछा पालेकी छिन् । यो जातको माछाले आफै भुरा पैदा गर्ने भएको हुँदा माछा उत्पादनमा राम्रो र भुरा छाडिरहनु पर्ने झन्झटबाट मुक्ति मिलेको छ । गाउँमै खुद्रा माछा बेचेरै उनले वर्षमा लाख बढी आम्दानी गर्दै आएकी छन् । प्रतिकिलो अहिले चार सय रुपैयाँमा माछा गाउँमै बिकेको छ । बंगुर छन् खोरमा ११ वटा । यसपालीदेखि बंगुरका पाठापाठी बेच्ने योजना बुनेकी छिन् । अहिले भने मासुका लागि बंगुर पाल्दै आएकी छिन् । एकपटकमा कम्तिमा ९०/९५ हजार रुपैयाँका दरले वर्षमा दुईपटक जिम्दै बंगुर बेच्दा पुननपुग दुई लाख रुपैयाँ हात लाग्दो रहेछ । जिउँदो एक धार्नी (दुई किलो आधा) मासुलाई सात सय रुपैयाँ पर्दोरहेछ । बुटवलबाट मासु व्यापारीहरु आफ्नै घरमा बंगुर किन्न आउने गोमाले बताउँदै थिइन्– बंगुरको बजार जत्ति पनि छ । बेच्ने बंगुर तयार पार्न प¥यो । नबिक्ने कुरै भएन ।

बंगुरलाई दाना दिदै गोमा

त्यतिले मात्र गोमाको मन बुझेको छैन । ब्रोइलर कुखुरा पालेकी छन् । हिउँदैमा दुई/तीन छ्याल कुखुरा पाल्छिन् । वर्षामा बाटोको कारण दाना बोकेर लैजानु पर्ने समस्या भएकाले कम कुखुरा पालेकी रहेछिन् । हिउँदमा एकपटकमा १५/१६ सय कुखुरा पाल्ने गोमाले कुखुरापालन सम्बन्धी कुनै किसिमका तालिम लिएकी भने छैनन् । ब्रोइलर कुखुराको भाउ तलमाथि भईरहने भएको हुँदा कहिलेकाँही स्वयमसेविका बन्नुपर्ने अवस्था पनि नआएको होइन उनलाई । ब्रोइलर कुखुरा बेचेर वर्षमा दुई÷तीन लाख आम्दानी हुने गोमाले बताइन् । उनको गाउँ फिर्फिरे पुग्न कच्ची मोटर बाटो छ । हिउँदमा जीपले कुखुरा,बंगुरलाई दाना सजिलै लगिदिन्छन् तर वर्षामा बाटो चिप्लो भएर जीप त के पैदल हिड्न पनि मुस्किल पर्छ ।

गाेमाकाे माछापाेखरी

एकबोरा दाना बोकेको दुईसय पचास रुपैयाँसम्म तिर्नुपरेपछि वर्षामा कम कुखुरा पाल्ने गरेको उनले बताइन् । बाटो ग्राभेल नभएकै कारण वर्षामास् गाउँमा जीप पुग्दैन अनि ज्यालामा दाना बोकाउनु परेपछि सास्ती व्यहोर्नुपर्छ । दाना महंगो परेपछि आम्दानी हुँदैन । घाटाको काम गरेर के फाइदा ? कुखुरालाई कहिलेकाँही नसोचेको रोग लाग्छ । तालिम अभावका कारण आफूलाई घरिघरि समस्या आइपर्छ । आफूलाई भ्याक्सिन लगाउन र सामान्य रोगका बारेमा त थाहा छ । कुखुरा र बंगुरपालन सम्बन्धी बेसी जान्नका लागि तालिम पाए जाती हुने थियो गोमाले भनिन् । माछापालनका लागि हेकबारी खोला र बेरुवाबाट पाइपमा पानी ल्याउनु पर्छ । जंगलमा डढेलो लागेमा पाइप सत्यनाश हुन्छ ।

माछा पाेखरीमाथि बंगुरखाेर

माछा मार्न जाल नभएर उस्तै समस्या भएको छ । तैपनि सकेजति गरेकै छु । सहयोगीहरुसँग गुहार्न मन लागेको छ । गतवर्ष उनलाई वडापालिकाको सिफारिसमा तिनाउ गाउँपालिका मार्फत २५ हजार कुखुरापालनमा सहयोग मिलाइ दिएको तिनाउ–३ की वडा सदस्य पम्फा मगरले बताइन् ।
२०५९ सालमा गणेश थापासँग सुस्मिताले लगनगाँठो गाँसेपछि २०६१ सालमा बाग्लुङ्गको रायडाँडाबाट पाल्पा तिनाउको फिर्फिरे गाउँमा बसाइँ सरी आएका थिए । करिव नौं वर्ष वैदेशिक रोजगारका लागि साउदीमा बसेका गणेशले राम्रै पैसा कमाएका थिए । ब्रेन ट्यूमर (मस्तिष्क क्यान्सर ) भएपछि उनलाई उपचारका लागि गोमाले बुटवल,भरतपुर, काठमाडौं र भारतको लखनऊसम्म पुराइन् । उपचारमा १५ लाख खर्चिन् तर गणेशलाई जीवित राख्न सकिनन् । ऋण,धन गरेर बचाउने लाख कोशिश गरिन् ।

कुखुरालाई दाना दिदै गाेमा

दुर्भाग्य, सदाका लागि भौतिक रुपमा परिवारबाट टाढा भए गणेश । उद्यम गरेर कमाएको पैसाले गणेशको उपचार गर्दा लागेको ऋण विस्तारै तिर्दैछिन् । सहारा गुमाएकी गोमाले श्रीमानको मृत्युछि आफूलाई आँटिली बनाईन् र उद्यमी पनि । छोराछोरी स्कूल जान्छन् । सासुससुरा र आफू दिनरात आफ्नै उद्यममा व्यस्त हुन्छन् । तीजनजनाले स्वरोजगार पाएका छन् । खेतीकिसानी गरेकी छन् भ्याएको समयमा । लोकल कुखुरा र घरखर्चका लागि बाख्रापालन समेत गरेकी छन् । तीन रोपानी जग्गामा माछा, कुखुरा र बंगुरपालन गरेकी गोमाले भविष्यमा आफ्नो उद्यमलाई व्यवस्थित गरी बढाउने योजना बुनेकी छन् ।

उद्यमी महिला गाेमा

सुरुमा कुखुरालाई खोर बनाउँदा करिव तीन लाख र बंगुरलाई खोर बनाउँदा डेढ लाख खर्चिन परेको र सो खर्च आम्दानीले कटाइ सकेकी गोमाले भन्दैथिइन् –आफ्नै पौरखमा उद्यमी महिला भई बाँच्न पाउँदा खुसी छु । सक्षम उद्यमी भएर उदाहरणीय बन्ने सपना बुनेकी छु । यी सबै परिवारका सुख र मृतक श्रीमानको सम्झनामा गरेकी हुँ ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

रवीन्द्र मिश्रले गरे काठमाडौं-१ बाट उम्मेदवारी घोषणा नवौं राष्ट्रिय खेलकुद: महिला क्रिकेटको खेल तालिका सार्वजनिक नगरवासीका गुनासो सुन्न ‘हेल्लो तिलोत्तमा’ गुल्मीको ‘लितुङ्गकोट’ भाकलसँगै लाहुरेहरुको गाउँ ‘फोक्सिङ्ग’ सातै प्रदेशका नीति आयाेगका उपाध्यक्षको सरकारलाई आग्रहः आयोग चलाउने छुट्टै ऐन चाहियो मेलम्ची र इन्द्रावतीमा अस्थायी पुल नक्कली नोटसहित पक्राउ जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा पक्राउ पोखरामा बेच्न राखिएका भेडाच्यांग्रामा पीपीआर, स्वस्थ छानेर किन्न पशु विज्ञको सुझाव पत्रकारप्रति जनप्रतिनिधिको व्यबहार ‘अपमानजनक’, दृष्टिकोण परिवर्तन गर्न आवश्यक फोहर फाल्ने स्थान पहिचान गर्दै काठमाडौं महानगर फेरि बढ्यो सुनको मूल्य पार्टीभित्र विद्रोह गर्नुपर्ने बेला आएको छ: गगन थापा खाद्यले माग्यो विभिन्न पदमा १०६ कर्मचारी नेप्सेमा नेपाल ल्यूव आयलको शेयरमूल्य समायोजन मोटरसाइकल अनियन्त्रित भई खसेका व्यक्तिलाई ट्रकले कुल्चिदा घटनास्थलमै मृत्यु एक किमीको भाडा २५ रुपैयाँ! गोठाटार गोलीकाण्डः एक महिलासहित ३ जना पक्राउ कर्णालीमा पाँच सय ४१ जनालाई डेङ्गु पश्चिम नवलपरासीमा चाडपर्वसँगै बजार अनुगमन तिब्र