९ आश्विन २०७९, आईतवार

Sep 25, 2022


डढेगाउँको नयाँ नाम हरियाली गाउँ हो । पाल्पा जिल्लाको तिनाउ गाउँपालिका वडा नं. २ मा पर्ने अहिलेको हरियाली गाउँमा गुल्मीका पुर्कोट दह,अग्लुङ्ग र प्युठानका नारीकोट, ओखरकोट, र बाँदीकोटबाट २०२० तिर आएकाहरुले केही खोरिया फँडानी र केहीले नगद हालेर जग्गा खरिद गरी नयाँ बस्ती बसेका हुन् । प्युठानबाट ललितबहादुर जीसीले आफूसँगै १० घरपरिवार २०२३ सालमा यही गाउँमा ल्याई पु¥याएको दोभान चिसापानी बस्ने हुकुमबहादुर जीसीले बताएका छन् ।

Advertisement

यस गाउँका पुराना केही बासिन्दाहरु अहिले भूताहा, बगाह, झुयाङ्गला र खुर्सानेतिर बसाइँ सरेका कारण जनसंख्या घटेको हो । स्थानीय राजनीतिककर्मी एवम् विकासप्रेमी खगेन्द्र खड्का “चट्टान”ले डढेगाउँमा बस्नेहरुलाई गाउँ र नाउँकै कारण हेपिनु परेको कारणले तिनाउ गाउँपालिकाका अध्यक्ष ओमबहादुर घर्तीमगरले २०७५ सालको साउन २३ गते डढेगाउँको नयाँ नाम हरियाली गाउँ भनेर घोषणा गरेका हुन् भनेर जानकारी गराए । उनी दशवर्षे सशस्त्र युद्ध लडेर आएका होनाहार योद्धा हुन् । प्रवेशिका परीक्षा दिए लगतै उनी तत्कालीन नेकपा माओवादीमा समाहित भएका थिए । अहिले गाउँकै विकास निर्माणमा सक्रिय छन् ।

हरियाली गाउँ, पाल्पा तिनाउ वडा नं.२

सम्वत् २०३१ सालमा शैक्षिक व्यक्तित्वहरु भोटमान जीसी (हुकुमबहादुर जीसीका बाबा), अबिराम खड्का र जुमानसिंह जीसी लगायतले गाउँका नानीबाबुहरुलाई अक्षर चिनाउन खोलेको शिशुज्योति आधारभूत विद्यालयमा सोही विद्यालयबाट प्रारम्भिक शिक्षा हासिल गरेका कृष्णबहादुर खड्का प्रधानाध्यापक छन् भने करिब ५५ जना विद्यार्थी छन् । पहिला पहिला यो स्कूलमा झ्याङ्गला, बगाहबाट समेत पढ्न आउँथे तर बगाह गाउँमा थानिडाँडा मा.वि. खुलेपछि भने बन्द भयो । पछि खुलेको थानिडाँडा स्कूल मा.वि. बनिसक्यो भने शिशुज्योति पाँच कक्षामै सीमित छ । बुटवलको फूलबारी, नुवाकोटबाट डाँडाडाँडै पोल गाडेर बिजुलीको तार टाँग्दै गाउँमा विजुली त आइपुग्यो तर सानोतिनो हावाहुरी चल्नेबित्तिकै गाउँमा अन्धकार भइहाल्छ अनि खोपामा राखेको टुकी खोज्नुपर्ने हुन्छ ।

गाउँमा हालसम्मैको ठूलो बहुवर्षीय लिफ्टिङ्ग खानेपानी आयोजना सम्पन्न हुने चरणमा पुगेपनि विद्युतको पावर अभावले काम रोकिएको छ । यहाँ उक्त आयोजनाका लागि ठूलो पावरको ट्रान्सफर्मरको खाँचो परेको तर उपलब्ध हुन नसकेकोले स्थानीयहरुले गाउँपालिकामा निवेदन गरेका छन् । कच्ची मोटरबाट स्थानीयहरुको विशेष पहल,सामुदायिक वनहरुको आम्दानीले खनिए पनि सरकारको खासै बजेट नपरेको कारण सुधार हुन सकेको छैन । बढीमा वर्षको चारमहिना पनि मोटर चल्न नपाउने उक्त बाटोको भरपूर प्रयोग गर्न नपाए खगेन्द्रले बताए । स्थानीय तथा प्रदेश सरकारसँग आफूहरुले जोडदार माग गरेपनि बाटो सोहोर्ने र बाटो सफला गर्नेसम्मको वजेट मिलेको बताए ।

खानेपानी आयोजना

गाउँमा खेतीकिसानी गरेरै जीवन गुजार्नेहरु धेरै छन् तर आफ्नै उत्पादनले वर्षभरि पुग्ने त कुरै छाडौ आधा वर्ष पुग्नेहरु समेत छैनन् । यसो भनिरहँदा गाउँलेहरु धान, मकै, कोदो खेती गर्न कम्मर कसेर नलागेका कहाँ हुन् र ? यही पनि बंदेल र दुम्सीले निःशुल्क खेती गरिदिने कुराले गाउँलेहरु आजित छन् । गाउँलेहरुले मौसमी जंगली तरकारी तथा फलफूलहरु निउरो, जलुका, च्याउ र पाकेका थाकल बुटवल, तामनगरमा बेचेर पेट पाल्न मद्दत पुगेको छ । गाउँमा कोदो खेती राम्रो हुने भएकाले स्थानीय सरकारसँग गाउँलेहरुले कोदो खेतीलाई व्यवसायमुखी गराउनका लागि अनुदान माग समेत गरेका छन् । सिंचाइका लागि पानीका साना साना मुहानहरु भएतापनि पक्की कुलो बन्न सकेका छैनन् र पुराना जीर्ण कुलाहरुले काम चलेका छन् ।

हरियाली गाउँमा वृक्षराेपण गर्दै उपभाेक्ताहरु

सुन्दर हरियाली गाउँ नाममात्रले होइन प्रकृतिले नै हरियाली छ । यहाँ राजारानी र त्रिवेणी महिला सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहहरु छन् । राजारानी सामुदायिक वन उपभोक्ता समूहका अध्यक्ष छबिलाल खत्रीले आफ्नो सावउसले सामुदायिक वनमा हरियाली बढाउनका लागि वृक्षरोपण गरेको, विभिन्न संघसंस्थाहरुका सहयोगमा गाउँमा आधुनिक चुल्हो, जुठान र मचान निर्माण गरिरहेको, वनप्रतिको निर्भरता घटाउने अभियानमा जुटेको र कोरोनाको समयमा स्थानीयहरुलाई राहत वितरण गरेको बताए । गाउँघरमा टीनका छाना हाल्न, बाटो खन्न, स्कूलमा पढ्नेलाई छात्रवृत्ति दिन, विजुली ल्याउनका निम्ति सामुदायिक वनले निकै ठूलो पहल गरेको गाउँलेहरुले बिर्सिएका छैनन् ।हरियाली गाउँमा मयुर नाचेको हेर्न पाइन्छ । कालीज, लूँइचे, दुम्सी, बंदेल, बाँदरहरु समेत यहाँका वनजंगलमा प्रशस्त पाइन्छन् ।

तरकारी उत्पादन

गाउँमा पुराना राजा बसेको धूरी छ । मनमोहक महापुर फाँट, हाँपुर नजिकै रहेको सीमसार क्षेत्र जसलाई कृत्रिम ताल बनाएर पर्यटकहरुलाई तान्न सकिन्छ । साँचिक्कै मयुर नाचेको देखाउन सकिएमा पक्कै पनि गाउँमा पर्यटकहरु आउने छन् । उनीहरुलाई राख्न होमस्टे र सानातिना खाजा पसलहरु चल्न सक्छन् । जसले स्थानीयहरुको आम्दानीमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने छ । गाउँमै रोजीरोटीको सिर्जना हुने छ । स्थानीय टूर गाईड बनाउन सकिने छ । साउदी अरब, दुबई, कतार र मलेसियामा पुगेका स्थानीय युवाहरु गाउँमै रमाउने थिए । साथै भारतका कोठीमा र होटलमा काम गर्नेहरु र लेबर काम गरेर दुःख पाएकाहरु आफ्नै हरियाली गाउँ सम्झेर आउने थिए । स्थानीय वडापालिकाको संयोजनमा हरियाली गाउँलाई पशुपालनमा पनि बाख्राको पकेट क्षेत्र घोषणा गरिएको थियो ।

शिशुज्योति स्कूल

बाख्रा पकेट क्षेत्रलाई गाउँपालिकाबाट भविष्यमा सोचेजति सहयोग मिल्ने खगेन्द्रले सुनाए । स्थानीयहरुले वर्षेनी खसी/बोका बेचेर आफूहरु पालिएका कुरा उनले बताउँदै थिए । बुटवल उपमहानगरपालिका एवम् तिनाउ गाउँपालिकाको आर्थिक सहयोग र सामुदायिक वन समन्वय समिति,दोभानको संयोजनमा हरियाली गाउँमा केही शौचालयहरु निर्माण भएका छन् । केही शौचालयहरु निर्माणमा तिनाउ रेडक्रम र वास नामक संस्थाले सहयोग गरेका छन् ।
हरियाली गाउँमा विकासटोल, प्रगतिटोल, पीपलचौर, महापुर, भर्के र अधिनाटोल गरी ७० घरकुरिया छन् । छ घरकुरिया दलितजाति, सात घरकुरियामा मगर र बाँकी सबै क्षेत्रीहरुको बसाइ छ । अष्टमीको रात गाउँमा रहेको दुर्गामन्दिरमा जाग्राम बस्ने र नाचगान गर्ने चलन छ भने तिहारमा देउसी/भैलो नाच्ने चलन पुरानै हो ।

बुटवलको शान्तिचोक, नुवाकोट, हाँपुरहुँदै हरियाली गाउँ पुगिन्छ । त्यहाँ पुग्न दोभान, झ्याङ्गला, बगाह, खुल्खुलेहुँदै पनि सकिन्छ । त्यतिमात्र होइन सैनामैनाको रानीबगिया, झिंगामाराहुँदै हरियाली गाउँ पुग्न सकिन्छ । निकट भविष्यमा तामनगरबाट उत्तरतिर करिव १२ किमी दूरीमा रहेको हरियाली गाउँ ज्यामिरे गाउँहुँदै हरियाली गाउँको शिशुज्योति स्कूलमा पुगिन्छ । चारैदिशाबाट आएका बाटाहरुले हरियाली गाउँलाई चौराह मुकाम बनाउने छ । त्यसका लागि चारपाला सामुदायिक वनसँग राजारानी सामुदायिक वनले समन्वय र सहकार्य गर्दै आएको छ । त्यसो हुन सकेमा स्थानीय अर्गानिक तरकारीहरु सीधै तामनगर पुग्नेछन् र हरियालीगाउँमा मनग्य हरिया नोट भित्रिने सम्भावना छ ।

स्थानीय सामुदायिक वनले काेराेना राहत वितरण गर्दै

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

‘प्रेम गीत-३’ हिन्दी भर्सन सोमबारदेखि क्यूएफएक्ससहित देशभरका हलमा प्रदर्शन हुने बुटवलको देविनगरस्थित नवदुर्गा मन्दिरमा भागवत महापुराण महायज्ञ हुने खोलामा डुबेर एक बालकको मृत्यु चाडपर्वमा महङ्गी र कालोबजारी, अनुगमन गर्न माग चोरी आरोपमा वडासदस्य पक्राउ माइल्स इन्टरनेशनल कन्सल्टेन्सीको दाङमा पहिलो सेमिनार, डेढ सय बढी सहभागी मोबाइलको लतले पढाइमा विद्यार्थीको रुची घट्दै, शिक्षक र अभिभावक चिन्तामा आयोगलाई आचारसंहिता व्यवहारिक बनाउन दलहरूको सुझाव उत्साहित भएर नगरबासीकाे सेवा प्रवाह लाग्न कर्मचारीलाई नगर प्रमुख पाण्डेयको आग्रह रुपन्देहीमा ६ लाख ३२ हजार मतदाता, कुन निर्वाचन क्षेत्रमा कति ? व्याकुल माइलालाई अब सरकारले प्रत्येक महिना ५० हजार भत्ता दिने भारतबाट दुई महिनामा ४१ अर्बभन्दा बढीको डिजेल, पेट्रोल र ग्यास नेपाल भित्रियो माओवादी केन्द्र धनकुटाद्वारा सामुहिक राजीनामा रुपन्देहीको देवदह नगरपालिकाले ८२ फुट भित्रका ठेला र अबैध संरचना हटाउने यस्तो छ रुपन्देही प्रहरीको चाडपर्व लक्षित सुरक्षा योजना दुई महिनामा १२१ बढी देशसँग वैदेशिक व्यापारः ११६ देशसँग घाटामा गाविस सविचसहित दुई जनाविरुद्ध भ्रष्टाचार मुद्दा पशुपालनमा केन्द्रित हुँदै दाङका किसान चोयाका पोशाक लगाउने भरीबहादुर भैरहवा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल टर्मिनल भवन व्यवस्थापनमा आवेदन परेन