२० माघ २०७९, शुक्रबार

Feb 3, 2023

एउटी प्रतिभाशाली नारीको संघर्ष र भोलिको सपना


आफ्नो गुमेको देब्रे खुट्टो हेरेर रोमा कहिल्यै रोइनन् । ईच्छाका बैसाखीले नेपालका सबै जिल्ला र संसारका करिव डेढ दर्जन देश टेकिन । नेपाल र नेपालीका विशेषताका वर्णन गरिन् । नेपाली लोकसंस्कृति र सभ्यतालाई सबैका माझ परिचित गराई रहिन् । लेखिन् आफ्नै क्षमता र दक्षताको पौरखले आफ्नै नौलो परिचय One Leg Dancer को ।

Advertisement

रोमाले आफ्नो खुट्टो गुमाउँदा आफ्नै उमेरले ८ टेक्दै थियो । दिदीहरुसँगै कक्षा एकको पढाईमा सामेल हुन स्कूल जाँदा मोटरले किचेर उनको खुट्टो सधैंका लागि चुँडाएर लग्यो । त्यतिबेला उनले केही थाहा पाइनन् । होशमा आउँदा कोशी अञ्चल अस्पतालको बेडमा उचार गर्दै थिइन् । करिव ६ महिनाको उपचारपछि उनी घर फर्किन् तर स्कूल फर्किन वर्ष दिन लाग्यो । अभावका आकासमूनि नौं जनाको परिवारमा काहिंली छोरीका रुपमा जन्मिएकी रोमाका बाबाले प्राइभेट कम्पनीमा ड्राईभिङ्ग गर्थे । आमाले सुनसरीको इटहरी बजारमा आफ्नै चियापसलको किट्लीबाट उड्दै गरेका वाफ हेरेर जीवनका दुःखहरु चियाइ रहेकी हुन्थिन् । दुःख र पीडाले पारेका चोइटा चोइटा मनहरुलाई आफ्ना जीवनका चक्रपथमा घुमाइ रहेकी थिइन् ।


एसएलसी गरेर सम्भवत् उनी २०५३/२०५४ सालतिर काठमाडौं पुगिन् । सहारा कोही थिएनन् त्यहाँ । गन्तव्य पनि सुपामा घुम्ने ध्यू कमिलाको जस्तै अस्पष्ट थियो । तैपनि प्राइभेट रुपमै कक्षा ११/१२ उत्तीर्ण गरिन् । केशव सापकोटाले उनलाई नृत्य सिकाइ दिए । केशवले गुरु दक्षिणाबिना पनि उत्तम तरिकाले नृत्य सिकाई दिएर आज रोमालाई जीवन जिउने सीप दिएका छन् । २०५६ सालमा आफ्नो नृत्यप्रतिभा कमलादीमा रहेको प्रज्ञाप्रतिष्ठानमा पहिलोपटक देखाइन् । त्यो नै उनका लागि नृत्य क्षेत्रमा कोसे ढुंगो सावित भयो । त्यसपछि नृत्यक्षेत्रमा कहिल्यै पछाडि फर्किनु परेको छैन उनलाई ।

आफूसँग रहेको दाहिने खुट्टोले करिव पाँचवटा गीतमा निरन्तर नृत्य गर्न सक्छिन् । थकाई कुन चरीको नाम उनलाई हेक्का हुँदैन । त्यो समेत याद हुँदैन रे ! नृत्य गर्ने बेलामा–म अपाङ्गताभित्रको एउटी नारी हुँ । कुन वेगमा र कति लिप्त भएर उनी नृत्य गर्छिन भन्ने कुराको योभन्दा गहिरो प्रमाण अरु के हुन सक्छ र ? उनीसँग एउटा खुट्टो नभएर के भो र नृत्य गर्ने अद्वितीय एवम् अनुपम कला छ । गायन कला छ । कम्प्यूटर चलाउने र बुन्ने सीप समेत छन् ।


निरन्तरताको अभ्यास,दर्शकका अमीट माया,७० वर्षे आमा विन्दा न्यौपानेको आशीर्वाद,अग्रज कलाकारको हौशला र हिंजोका अभावका छाकहरुले आज रोमालाई नेपाली सांस्कृतिक क्षेत्रमा असल नृत्य कलाकारको रुपमा स्थापित गराएको छ । उज्यालोको लिस्नो उक्लेर सुन्दर भविष्यको सगरमाथा चढ्दैछिन् रोमा । नृत्य गर्दा बगाएका परिश्रमका पसिनाले खुसी भई सुखका दुई छाक खाएकी छन् । पैसाको पहाड न उचालेपनि अभावका साँघुहरु सजिलै तरेकी छन् ।

रोमालाई जिन्दगी र आफ्ना परिवारप्रति कुनै गुनासो छैन । बाबाले जीवन त्यागेको पनि १२ वर्ष नाघ्यो । एक्लो भाइसँगै बुढी आमाले जिन्दगीका यात्रा गरिहेकी छन् । दिदीबहिनीहरुले पारिवारिक यात्रामा पौडी खेलिरहेका छन् । बाटो फेरिएपछि यात्रा पनि फरक हुँदो रहेछ रोमाले यही कुरा बुझेरै आफ्नो नृत्य यात्रालाई निरन्तरता दिइ रहेकी छन् । नृत्य कलामा नयाँनयाँ रङ् र शिल्प मिसाउँदै छिन् । परदेशमा राष्ट्र चिनाउने गीतमा नृत्य गर्छिन । स्वदेशका मेला महोत्सवहरुमा रिमिक्स गीतमा नृत्य गर्दा पाएको दर्शका मायालाई मनको पटुकीमा कसेकी छन् । उनको नृत्यप्रतिभा हेरिरहँदा न हामीलाई न उनी आफैलाई अपाङ्ग भए जस्तो लाग्छ ।

उनमा सकारात्मक सोच,भविष्यका सुन्दर सपनाहरु छन् । रहरका पोका बोकेर बत्तासिएकी छैनन् बताससरि । बरु उडी रहेका अवसरलाई काबूमा राखेकी छन्,आत्मविश्वास र हिम्मतले ।भावुकताको मझेरीमा कहिलेकाँही विद्रोहको श्वर उरालेकी छन् जीवनको आफ्नै यात्रामा । प्रसिद्ध गीतकार कालीप्रसाद रिजालले भनेका थिए–विश्वास त आफूले आफ्नै आँखामाथि गर्नु पर्दोरहेछ । हो ! रोमाले आफ्नो नृत्यप्रति आफ्नै विश्वासको सम्राज्य जमाएकी छन् । यही नृत्य राजमा हामी दर्शक र उनी नृत्य–साम्रज्ञी बनेकी छिन् ।

विगतका यादहरुले उनको जीवनलाई रेटेको छ । आफू जस्तो आफन्ती कहीं भेटेकी छैनन् । नृत्यबाट कमाई गरेर पसिना रोप्ने एक हात जमीन किन्ने सपनालाई ठूलो मानेकी छैनन् उनले । यादका लामा धागोहरु बाटेर जीवनको लट्टाई समाई रहने उनको इच्छामा बिर्को लागेको छैन । खुट्टो गुमाएको पीडा घरकालाई कम,आफूलाई झनै कम तर छिमेकी र साथीहरुलाई बढी हुँदोरहेछ रोमाले भन्दैथिइन्–अपाङ्ग भनेर खिज्याए कसैले । विचरा के गरी खाली अब भनेर चुकचुक गरे धेरैले । अरुका कारण पो म अपाङ्ग बनें । एउटा खुट्टो गुमेपनि मन गुमेको थिएन,शाहस घटेको थिएन र उत्साहमा कुनै कमी आएको थिएन मेरो । कचौराको थोरै तरकारीले थालभरिको भातलाई तुरे जस्तै जीवनमा थोरै सुखले धेरै दुःखलाई मेटाउनु पर्दोरहेछ ।

धरान उपमहानगरपालिकाकी उपप्रमुख मञ्जु भण्डारीसँगै कक्षा ७/८ ईटहरीकै जनता माविमा पढेकी थिएँ । आफ्नै साथीले नगरको नेतृत्व गर्ने ठाउँमा पुग्दा खुसी लाग्दो रहेछ । तँतँ र मम गरिन्थ्यो त्यतिबेला मञ्जुसँग । तर आज ऊ नेता म हातमा बत्ती लिएकी केटी Lady  with the Lamp ) मा नायिकाको रोलमा छु –रोमाले भन्दैथिइन् । उनलाई अग्रज कलाकारहरुले माया गर्छन्,सहारा दिन्छन् । समकक्षी साथीहरुले साथ दिन्छन् र नयाँ कलाकार साथीहरुले प्रेरणाका स्रोत मान्छन् । उनको नृत्यकलाको उच्च मूल्याङ्कन गर्दै नेपाल सरकारले–२०७२ सालमा युवा प्रतिभा पुरस्कारद्वारा पुरस्कृत गरेको थियो ।

हरिबहादुर मदनबहादुर,अंश,डाक्टर सरिता,डिठ्ठा साहेव,दुईवटा ठूला पर्दाका फिल्म र एक दर्जनबढी म्यूजिक भिडियोमा आफूलाई कलाकार बनाएर उभ्याएकी रोमाका अन्तिम रहर भनेकै उमेर रहुञ्जेल नृत्य गरिरहने,चलचित्रमा अभियन गर्ने र आफू जस्तै अपाङ्गताभित्र रहेका साथीहरुलाई सक्दो सहयोग गर्ने नै हो ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

लुम्बिनीमा हुने राम कथा ३ दिन पछि सर्यो : माघ २४ देखि प्रवचन, २१ गतेदेखि नै भण्डारा विरगाथाका सदस्यलाई सहकारी शिक्षा शहकारी सञ्चालकको मनपरीले बचतकर्ताको रकम जोखिममा वाट्सएपमा ‘नेपाली केटी’ एपको प्रयोग गरी लाखौ रकम ठगी गर्ने ८ जना पक्राउ माधव नेपाललाई भेट्न नारायणकाजी श्रेष्ठ एकीकृत समाजवादीको कार्यालयमा देशको अर्थतन्त्रमा सुधारको संकेत देखिएको छ : प्रधानमन्त्री लुम्बिनीबाट कुशिनगरसम्म बौद्धपरिपथ साईकल यात्रा शुरु बढ्दैछन् लागूऔषध दुर्व्यसनी शनिबार रुपन्देहीको तिलोत्तमामा रोटरीका सदस्य बीच ब्याडमिन्टन नेपाल एयरलाइन्सका टिकट अनलाइनबाटै काट्न सकिने शिक्षामा सुधारमार्फत् समृद्धिको जग बसाल्छौँ : प्रधानमन्त्री श्रममन्त्री अर्याल र मलेसियाका गृहमन्त्री नासुसनबीच भेटवार्ता गण्डकी प्रदेशसभाबाट दुईवटा अध्यादेश पारित पठान सफल हुँदा आमिर खान विस्थापित ! बैंकको चर्को ब्याजले बिस्थापित हुने अवस्थामा पुगेको ईट्टा व्यवसायीको चिन्ता कपिलवस्तुमा २१ लाखसहित तीन जना पक्राउ गाडी चलाउँदा चलाउँदै घनश्याम भुसाल बेहोस, सिभिल अस्पतालमा भर्ना सन्दीप लामिछानेविरुद्धको मुद्दामा कैफियत प्रतिवेदन झिकाउन सर्वाेच्चको आदेश हेमन्त कान्छाको पिरतीमा विजय, निशा र चाहना सन्दिप लामिछानेलाई राष्ट्रिय टिममा राखेको विरोधमा सामाजिक सञ्जालमा