७ जेष्ठ २०७९, शनिबार

May 21, 2022

हामी सबैले गम्भीर चिन्तन गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ । हामी एउटा राष्ट्र हौं । तेसैले हामिले एउटा राष्ट्रको जस्तो ब्याबाहार गर्न पनि जान्नु पर्छ । हामी अहिले संसारनै अप्ठ्यारो अवस्थामा आएको समयमा छौँ । धेरै कुराहरु बाहिर प्रकट भएका छन् र देख्न सकिन्छ । मन्थन गरौँ, चिन्तन गरौं, फेरि मन्थन गरौँ ।

Advertisement

१. जब चीन कोरोना भाइरसका विरुद्ध लंडाई लडिरहेको थियो । वुहान बन्द गरिएको थियो, चिनियाँ जनता आतंकित थिए, चीन विश्वलाई सहयोग र सद्भावका लागि आह्वान गरिरेहेको थियो । तर तेसबेला युरोप र अमेरिका ठट्टा गर्दै थिए । ट्रम्पले पटक–पटक चिनियाँ भाइरस भनी व्यंग्य गरे । युरोपका शहरमा चिनियाँ मानिसहरु कुटिए । नेपालमा एउटा पत्रीकाले मजाक गर्दै माओको मुखमा मास्क लगाएको तस्बिर छाप्यो । नेपाल सरकारले मानवताका आधारमा सिमाना जोडिएको छिमेकीलाई सहयोग गर्नुपर्छ भनेर मैले लेखें । स्वमसेवक, आफ्नो इच्छाले जान चाहाने एउटा चिकित्सकको समूह चिन पठाउनु पथ्र्यो । नेपालले चीन सङ्गको कुटनितिमा ठूलो त्रुटी देखायो, तेसबेला । चीन गएका नेपाली बिद्यार्थीलाई घर आउने अधिकार थियो । तर सरकारले रेस्कु, इभ्याक्युएसन वा उद्धार जस्ता गलत शब्द प्रयोग गर्यो । चिनियाँ जनताप्रती तेसबेला जुन संवेदना हामीले देखाउनु पर्थ्यो, हामिले देखाएनौं । हामिलाई तेस्ले कतै छोएन । तर जब माहामारी पश्चिम पुग्यो, हाम्रा आँखा अचानक खुले ।

२. यो भाइरस रोग थियो । यस्को राष्ट्रियता थिएन । यो मानिसको विरुद्ध थियो रास्ट्रीयताको बिरुद्ध थिएन । तर युरो–अमेरिकन सञ्चारमाध्यमले यसलाइ राजनीति ठट्टामा बदले । साप र चमेरो खाएर तेस्तो भएको भनेर लेखे । पश्चिमी संस्थाले जनाबार मारेको पाप कराएको भनेर लेखे । केही नेपाली संचार माध्यामले पनि यहि कुरा दोहोर्याए । अब चिन सकियो भनेर पश्चिमले खुसी देखायो । जब रोगका विरुद्ध लंडाइ शुरु गर्यो चिनले, अधिनायक वादको कुरा उठाए । कुटिकुटी मानिस थुनेको आरोप लगाए । अर्थात रोगलाई राजनितिकरण गरे । तेस्को नक्क्ल गर्ने नेपालमा पनि थिए । पश्चिमी मुलुकले तेसबेला चीनलाई यस माहामारीका विरुद्ध सहयोग गर्नुपर्ने थियो । रोगमा राजनीति गर्नु हुने थिएन ।

३. अहिले चीनले बद्ला लिएन । चीनले अन्तराष्ट्रिय दाइत्वलाई राम्रो सङ्ग अगाडी बढाइरहेको छ । उस्ले अहिले संवेदना र मानवीयताका आधारमा युरोपलाई सहयोग गर्नु पर्छ भन्ने ठान्यो । उस्ले सहयोगका हात अगाडि बढायो । अहिले नेपाली पत्राकार माओका मुखमा टांसेको मास्कले युरोपिएन जनताका मुखमा पस्नबाट भाइरस रोकिरहेका छन । यस माहामारीले विश्वका थुप्रै लुकेका कुराहरुलाई पनि बाहिर ल्याएको छ ।

क. युरोप र अमेरिकामा भएको विज्ञानको विकास मानिसको जीवन बचाउने क्षमता, प्रविधी र औषधीको खोज, अनुसन्धान र निर्माण भन्दा हातहतियार र अन्यथा प्रयोगका कुराहरुमा भएको रहेछ । जुन क्षमता चीन, कोरिया र जापानले कोरोना रोक्न देखाए, जस्ता उपकरणहरु प्रयोग गरे, त्यो युरोप र अमेरिकामा देखिएन । यो भ्रष्ट पुंजिबादी उपभोक्ताबादी अर्थतन्त्रको विशेषता रहेछ ।

ख. पुजिंबाद र समाजबादको बिचको फरक प्रष्ट देखिएको छ, अहिले । चीनमा जब यो भाइरसका विरुद्ध लंडाइ चलिरहेको थियो, सबैलाइ सरकारले गर्ने सहयोग उस्तै थियो । गरिबले काम गर्न नपाएर मर्नु पर्ने र धनीले अलिसान महलमा आइसोलेसनमा बस्ने स्थिती देखिएन । तर पुजिंबादि अमेरीकामा धनिका लागि महंगा अस्पताल छन, सबै सुबिधा छ्न । तर तल्लो आर्थिक अवस्था भएका जनताको हालत खराब छ । त्यांहाका संचार माध्यामले त्यो कुरा किन बाहिर ल्याउदैनन् ? किनभने सबै संचार माध्याम कर्पोरेट हाउसका अधिनमा छन् र उनिहरुको स्वार्थ भ्रष्ट पुंजिबादको सेवा गर्नु हो । यता नेपालमा पनि उन्को प्रभाव छ, त्यसैले ट्रम्पको मुखमा मास्क लगाएको तस्बिर छाप्दैनन् । माहामारीको सामना गर्न पुंजिबाद असफल हुने रहेछ भन्ने कुरा, २० हजार मानिसमा संक्रमण हुदां ६००० मरेका घटनाले पुष्ठि गर्छन् । नेपालमा पनि धनीहरुको यो महामारी रोक्ने सहयोग देखिएन । धनिका अस्पतालमा ज्वरो आएका मानिस छिर्नै नपाउने अवस्था पो आयो ।

ग. पश्चिमी पुजिवादी अर्थतन्त्रका लागि यो माहामारी त्रासधीपूर्ण हुने देखियो । एसिया खासै प्रभाबित नहुने पनि देखियो । एसियामा माहामारीलाई रोक्न चीनको सहयोगले भुमिका खेल्ने पनि देखियो । तर पश्चिमी प्रभावमा रहेको नेपालको राजनीति र कर्मचारीतन्त्रले चीनप्रती माहामारीका समयमा नेपाल हाम्रो असल मित्र हो भन्ने भाव देखाउन सकेन । यो कुरा सरकार र दलहरुलाई अहिले पनि महसुस भएको जस्तो लाग्दैन । यस्ले नेपालको चीन सङ्गको कुटनीतिमा धमिरा लागेको आंशका गरिएको छ ।

घ. चीनले अहिले जसरी डब्लू एच ओ र यूएनसँग समन्वय गर्दै सहयोग अगाडि ल्यायो, त्यसबाट कुटनितीमा उस्को परिपक्वता प्रकट भयो । उस्को उत्पादन प्रणाली पुन संचालनमा आयो । उस्को अर्थतन्त्रले क्षेती ब्योहोर्नु पर्ने अवस्था अब रहेन, तर विकसित देशको अर्थतन्त्रले ठूलो क्षेती ब्यहोर्नु पर्ने देखियो । चीनले एक अर्थमा छलाङ्ग मार्यो भन्दा हुन्छ । अन्तराष्ट्रिय सम्बन्धमा चिनको भूमिकालाई बर्खास्त गर्न अब सम्भब छैन ।

४. के हुन्छ नेपालमा चिनको सशक्त उदयको यो अवस्था र पश्चिमको यो संकटले ? थुप्रै प्रभाब पर्ने कुरा टडकारो छ । भारत यदि यस माहामारीको प्रकोबमा चीनकै तहमा आयो भने, भारतलाई यो समस्या सम्बोधन गर्न सम्भब हुँदैन, पैसा र विज्ञान नभएर होइन । भारतको जनसंख्या सचेत छैन र नेपालमा जस्तै अनुशासन हिन अल्प ज्ञानको सिकार भएको छ । यहाँ पनि कालो बजारी र भ्रष्टाचारको बिग्बिगी छ । भारतमा माहामारी फैलियो भने, नेपाल तहसनहस हुन्छ । के सहयोग माग्ने हक छ हाम्रो चीन सङ्ग अझै ? सहयोग त चीनले फेरि पनि गर्छ । तर उनिहरु हामीलाई सहयोग दिनु अगाडि एक पटक हाम्रो प्रवृत्ति देखेर मुस्कुराउने छन् । के पश्चिमले हामीलाई चिकित्सक र औषधी ल्याउने छ ? त्यसैले भनेको होला नि, श्रीमती श्रीमान छोडन सकिन्छ छिमेकी बदल्न सकिन्न भनेर । हामिले भुकम्पमा चीनले लगाएको गुन स्मरण सम्म गरेका छौँ ? सरकारमा बस्नेहरुले मुल्यांकन गर्दा राम्रो होला ।

५. यो समस्यालाई सरकारले हेलचेक्राइ नगरोस । तत्काल निम्न कुरा गर्नु गर्नु पर्ने देखिन्छ ।
क. चीनसँग सहयोग मागोस । चिकित्सक, औषधि र प्रविधि तत्काल ल्याओस । आइसोलेशन गृह निर्माणमा सेनाको प्रयोग गरोस । बांचे मात्र पछि प्रगति गरिने हो ।

ख. कालाबजारी रोक्न र माहामारीका नाममा देखिएको कालाबजारी र स्थानीय तहमा देख्न थालिएको अपब्यय रोक्न आपात्काल घोषणा गरियोस ।

ग. सिमाना बन्द गरियोस र तराईका सबै शहरमा उच्चस्तरिय स्वास्थ समुहहरु पठाइयोस । तराईका जनतालाई आतंकबाट जोगाइयोस ।

घ. धनी र ठूला मानिस बेइमान हुन्छ्न भन्ने प्रष्ट देखिसकियो । गरिब हरुलाइ रासन बाड्ने धेरैवटा स्टोरहरु शुरु गरियोस ।

ङ. गरिबहरु छिर्न पाउने अस्पताल तोकियोस ।

६. हरेक समस्याले पाठ सिकांउछन् । हाम्रो संघीयता कति सफल छ भन्ने यसले नै देखाउने छ । सरकारले राम्रोसँग डेलिभेरी गरेन भने, र दलहरुले आफ्नो औचित्यता प्रमाणित गरेनन् भने बिद्धुतको तालिमकेन्द्रमा नेताहरुले पुग्नु पर्ने हुन सक्छ । भित्र र बाहिर दुबैतिर घेराबन्दी भएको देख्नु भएकै होला । निरो रोम जल्दा बांसुरीमा आफ्नो गीतको लय बजाउदै थिए । अहिले पो थाह भयो उनी रोम जलोस भन्ने चांहदा रहेछन् । उनी त्यहाँ ठूलो महल बनाउन चाहँदा रहेछन् । जति बेला रोम जल्दै थियो, उनले बार्दलिमा उभिएर हेरेछन्, रातमा उज्यालो । उनलाई खुब मन परेछ । त्यसपछि जुन अराजकता रोममा जन्मियो, तेस्ले रोम नै मासियो । हामिले आँखा खोल्नु आवश्यक छ । भुकम्पपछि मानिसमा अराजकता झन मौलायो । यो माहामारीले अराजक पराबलियनहरुको तांती झन झन बढ्ने छ । अहिलेको मोजमस्ती महाङ्गो हुनेछ ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

भलवारी जेसीजद्वारा मुस्ताङको जन-नर्मल माध्यमिक विद्यालयलाई आर्थिक सहयोग पश्चिम नवलपरासीको बर्दघाटमा बस दुर्घटना, ३१ जना घाईते स्थापितलाई उछिनेर सिर्जना दोस्रो स्थानमा, बालेन अग्रस्थानमा नै ८ वर्ष अघि सौन्दर्य प्रतियोगीलाई बलात्कार गरेको आरोपमा मनोज पाण्डे पक्राउ जिल्ला समन्वय समिति गठनका लागि अर्घाखाँचीमा एमालेकाे स्पष्ट बहुमत रुपन्देहीको भैरहवाबाटै श्रम स्विकृति दिने तयारी काठमाडौंमा ५१ प्रतिशत मतगणना गर्न बाँकी, बालेनको निरन्तर अग्रता बुटवलको प्रमुखमा गठबन्धनबाट पाण्डे, उपप्रमुखमा एमालेकी अर्याल मनास्लु हिमालको वेसक्याम्पमा सेनाद्वारा सफाई अभियान शुरु, ४ हजार किलो बढी फोहर संकलन पदबहालीसँगै जनतालाई राहत भन्दै विद्युत महसुलमा छुट बालेन शाहले कटाए ३४ हजार मत, स्थापितसँगको मतान्तर १५ हजार बढी अमेरिकाको शिकागोमा बन्दुक हमला, कम्तीमा २ जनाको मृत्यु बलात्कारीलाई तत्काल कारबाही गर्न माग गर्दै काठमाडौंमा विरोध प्रदर्शन हेटौंडा उपमहानगरपालिका : एमाले ९, कांग्रेस ८, एस र माओवादी एक/एक वडामा विजयी डोटी बस दुर्घटना : १२ जना घाइते, ५ को अवस्था गम्भीर, बालक बेपत्ता उपमहानगरको पहिलो महिला मेयरमा इतिहास रचेकी लामा विद्यार्थीलाई यौन दुब्र्यवहार गर्ने गुल्मीका २ शिक्षक पक्राउ भरतपुरमा रेनु फराकिलो अग्रतातर्फ, पौडेलले कटाए १० हजार मत मधेसमा ओली ‘मिसन’ सफल-पाँचौंबाट दोस्रो दलतर्फ उक्लिँदै एमाले निर्वाचनमा फूलमाला बिक्री बढ्यो