८ आश्विन २०७९, शनिबार

Sep 24, 2022

अहिले देशभरका अस्पतालमा डेंगूका बिरामीको चाप छ । नेपालका विभिन्न स्थानमा डेङ्गूको प्रकोप फैलिनुका साथै बढ्दै पनि छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयकाअनुासर अधिकांश जिल्लामा डेंगूका बिरामी भेटिएका छन् । विं.सं.२०६१ सालमा नेपालमै पहिलो पटक देखिएको लामखुट्टेबाट सर्ने यो रोग केहि वर्ष प्रकोपको रुपममा संक्रमण बढ्दो छ । कामज्वरो आउने, आँखा दुख्ने, शरीर गल्ने र पखाला लाग्ने,थकान महसुस हुने, खान मन लाग्ने यो रोगका लक्षण हुन्।

Advertisement

डेंगु भनेको भाइरल इन्फेक्सन हो । यो एडिज लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्छ । एडिज लामखुट्टे भनेको एक प्रजातीको लामखुट्टे हो, जुन प्राय गरेर कृतिम भण्डारण गरेर राखेका ताजा पानीमा बस्छ । यसले प्रायः दिनमा टोक्ने गर्छ । मांसपेशीमा गम्भीर दुखाइ निम्त्याउने भएकाले डेंगूलाई अङ्ग्रेजीमा ‘ब्रेक–बोन फिभर’ भनेर पनि चिनिन्छ। थोरै मात्र पानी जम्मा भएको भाँडामा पनि यो लामखुट्टेले फुल पार्दछ र यसको वृद्धि विकास हुन्छ ।

विशेषगरी वर्षायाममा संक्रमण बढ्ने यो रोग हाल नेपालमा फैलँदै गएको छ । यस वर्ष अहिलेसम्म करिब २० हजार संक्रमित भएका छन् भने २० जनाभन्दा बढीले ज्यान गुमाइसेका छन् । असारदेखि सुरु भएको डेंगू संक्रमण असोजसम्म आउँदा निरन्तर बढ्दै गएको छ । निराकरणका लागि ठोस उपचार नभएको यस रोगबाट ज्यान जाने जोखिम भने कम हुन्छ । तर, समयमै रोग पहिचान नगर्दा,सावधानी नअपनाउँदा र स्वास्थ्य उपचार नगर्दा ज्यान जान सक्ने जोखिम भने बढी छ ।

डेंगूका लक्षण देखिएमा स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने,स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहअनुसार खानपानमा ध्यान दिने,ज्वरो तथा दुखाई सम्बन्धीका साथै पौष्टिक तव्व खाने गर्नु पर्दछ । यदि ज्वरो र अस्वस्थता निरन्तर बढेमा अस्पताल भनानै हुनु पर्दछ। डेंगूबाट संक्रमित भएर उपचार गराउनु वा मृत्युको मुखमा पुग्नुभन्दा संक्रमण नहुनु उत्तम हुन्छ । तसर्थ डेंगूबाट बच्न उच्च सावधानी अपनाउनु बुद्धिमानी हुन्छ।

एडिज जातको लामखुट्टेले दिनको समयमा टोक्दछ । त्यसमाथि पनि बिहान र साँझको समयमा टोक्ने सम्भावना बढी भएकोले सो समयमा थप सचेत हुने । आफ्नो घर वरिपरि, कार्यस्थल र सार्वजनिक ठाँउहरूमा पानी जम्न नदिने । पानी राख्ने भाँडालार्ई लामखुट्टे नछिर्ने गरि राम्ररी छोपेर राख्ने दिउँसो पनि लामखुट्टे भगाउने धूप बाल्ने र लामखुट्टेको टोकाईबाट बच्ने मलम लगाउने गर्नु पर्दछ ।

त्यसैगरी घरको झ्याल ढोकामा लामखुट्टे नछिर्ने जाली हाल्ने । बिहान, दिउँसो, राती जुनसुकै बेला झुल लगाएर मात्र सुत्ने पूरै शरिर ढाक्ने लुगा लगाउने । पानी राख्ने भाँडाहरू जस्तै ट्यांकी, ड्रम, बाटा, बाल्टिन आदिलाई लामखुट्टे नछिर्ने गरी राम्ररी छोपेर राख्ने। साथै पानी जम्न सक्ने ठाउँमा पानी जम्न नदिन नियमित सफा गर्ने । जस्ता सतर्कता,सावधानी र सचेतनामा विशेष ध्यान दिएमा डेंगूको जोखिम कम हुन्छ ।

डेंगू विभिन्न प्रकारका हुन्छन् । साधारणतया सबै डेंगू खतरनाक हुँदैनन् । डेंगु कुनै साधारण लक्षण देखिएर पनि हुन्छ भने कुनै असाधारण लक्षण देखाएर पनि हुन्छ । यो रोग लागेका ९७ प्रतिशतलाई सामान्य ज्वरोको रुपमा हुन्छ । यो प्लेटलेट्स कम भयो भने खटिरा धेरै आउँछ । यस्तो देखिएमा असाधारण लक्षण हुन्छ र यसलाई जटिल मानिन्छ । यसको निर्मुल गर्ने उपचार भने हुँदैन । लक्षण अनुसारको उपचार मात्र हुन्छ । सँगसँगै यसले अरु रोगसँग लड्न सक्ने क्षमतालाई पनि कम गरिदिन्छ, जसले गर्दा अरु रोगले यदि आक्रमण गर्यो भने झन्झन् जटिल बन्दै जान्छ।

डेंगू प्रकोपको समय र बढ्दो संक्रमण छ भने अर्कोतर्फ नेपालीहरुका महान पर्वहरु पनि नजिकिएका छन् । यस समयमा घर वरीपरी सफा गर्ने प्रचलन पनि छ। त्यसैगरी धेरै आफन्त जमघट हुने बेला पनि हो । त्यसो त रोग लाग्नु कहिल्यैपनि राम्रा होइन । तर, चाडपर्वमा रोगको प्रकोप बढ्नु थप दुःखद हो । विशेषगरी लामखुट्टेका कारण तराइमा बढी जोखिम हुने यो रोग हाल पहाडी जिल्लामा पनि फैलिएको छ । यसलाई नियन्त्रण र निराकरणका लागि जनस्तरबाटसँगै स्थानीय , प्रादेशिक,संघीय सरकार लगाएत सरोकारवाला सबैले उच्च सर्तकता अवनाउन आवश्यक छ । स्वास्थ्य सुरक्षा अपनाउनु पर्नेछ ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

रुपन्देही स्रष्टाकोश : साहित्यकार,कलाकारको विवरण समावेश १३९ पालिकामा लामखुट्टेको लार्भा नष्ट गर्ने अभियान १० बुँदे सहमति भएपछि डा. केसीले तोडे अनशन लुम्बिनीमा पर्यटकीय क्षेत्र सुधारका लागि व्यवसायीले दिए नगरपालिकालाई अल्टिमेटम ‘मनिषा कोइरालाले फोटो खिच्न दिने भएपछि मख्ख परेँ’ आर्थिक वृद्धिदर र जनताको हित विपरित गठबन्धन सरकार : पूर्व अर्थमन्त्री पौडेल चारपाला सामुदायिक वनमा गठबन्धनलाई पराजित गरी एमालेको प्यानलनै विजयी कपिलबस्तुमा बस र ट्रक ठोक्किए : एकको मृत्यु, ३१ जना घाइते भरुवा बन्दुकसहित कपिलवस्तुका २७ वर्षीय प्रेम पक्राउ दशैं आयो, खाद्य डिपो केन्द्रमा चामल आएन देशभर ७४ कोरोना संक्रमित थपिए, थप एकको मृत्यु एमाले देवदह अध्यक्ष चापागाईंद्वारा पार्टी परित्याग, स्वतन्त्र उम्मेदवारीको घोषणा  बुटवलको विकास माेडलका बारेमा कार्यपत्र प्रस्तुत तथा अन्तरक्रिया यसपालिको विपद् : पहिरो, आगलागी र चट्याङबाट बढी मानवीय क्षति बालबिकास र विद्यालयका कर्मचारीको तलब बढायो धुर्कोटले लिलाम नहुँदा भन्सारमा थन्किए करोडौंका गाडी पुमसे च्याम्पियनशिपमा रुपन्देहीकी रियाशा र दिपिकालाई कास्य संघीयतापछि नयाँ आर्थिक केन्द्र बन्न थालेका छन्ः वर्षमान पुन गुल्मी अर्खाबाङ्ग-रुपन्देही सम्पर्क समाजले वनवाटिकामा स्टल निर्माण गर्ने सत्यमोहन जोशीको आजिवन रेखदेख सरकारले गर्छ: खाँण