५ माघ २०७८, बुधबार

Jan 19, 2022

काठमाण्डौं । नेपालमा श्वासप्रश्वास तथा दम रोगका बिरामीको संख्या बढ्दो छ । सूर्तिजन्य पदार्थ सेवनकर्तामा मात्र श्वासप्रश्वास सम्बन्धि रोग लाग्ने होइन कि सूर्ति सेवन नगर्नेहरुलाई पनि श्वासप्रश्वास (दम) सम्बन्धि रोग )को रोग होइन सूर्ति सेवन नगरेका व्यक्तिहरुमा समेत दम रोग देखापर्ने गरेको छ ।

Advertisement

चुरोट तथा सूर्तिजन्य वस्तु सेवन बाहेक आन्तरिक तथा बाह्य वायु प्रदुषणले गर्दा मानिसमा श्वासप्रश्वास तथा दम सम्बन्धि रोग लाग्ने गरेको छ । वरिष्ठ श्वासप्रश्वास रोग विशेषज्ञ डा. राजु पंगेनीले नेपालमा आन्तरिक तथा बाह्य प्रदूषणकै कारण वर्सेनि दम रोगका बिरामी बढेको बताए ।
अगरवत्तिको धूवाँ,घरबाट निस्कने धूलो,दाउरा बालेर हुने प्रदूषणले पनि दमरोगका बिरामी बढेको बताए ।

डा. पंगेनीका अनुसार कलकारखाना,डढेलो बाट निस्कने धुवाँले गर्दा मानिसमा श्वासप्रश्वास तथा दमका बिरामी थपिदै गएको बताए। प्रदुषणले उपत्यकामा दमरोगका बिरामीको संख्यामा वृद्धि हुंदै गएको जानकारी दिदै डा. पगेनीले शहरी क्षेत्रका १५ प्रतिशत जनसंँख्यामा दम सम्बन्धी समस्या रहेको बताए ।

काठमाडौँका मुख्य अस्पतालमा दैनिक २५ देखि ३० जना व्यक्ति दमको समस्या लिएर आउने गरेका छन् । शिक्षण अस्पतालमा दैनिक ९० जनासम्म बिरामी आउने गरेकाछन् । तथ्याङ्क अनुसार विश्वमा २५ करोड मानिसलाई दमरोगी रहेको पाइएको छ । ती मध्ये प्रतिवर्ष ३० लाख मानिसहरूको दम तथा खोकीकै कारण मृत्यु भएको छ ।

दम रोगीमा महिला बढी
श्वासप्रश्वास तथा दमरोगीमध्ये ९० प्रतिसत नेपाल जस्तो अल्पविकसित वा विकासशील मुलकका नागरिकहरू रहेकाछन् । नेपालमा प्रतिवर्ष १६ हजार व्यक्तिको मृत्यु दम तथा श्वासप्रश्वास सम्बन्धी रोगको कारणले हुने गरेको छ । डा. पंगेनीले दमखोकीका कारण मृत्यु हुनेको संख्यामा महिलाको संख्या बढी रहेको बताउनुभयो । दमरोगी महिलाको संख्या पनि बढी रहेको छ । श्वासप्रश्वास रोग लागिसके पछि निको नहुने हुँदा अस्वस्थ मानिसहरूको संख्या पनि दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको छ । डा. पंगेनीले ४५ वर्ष माथिका व्यक्तिलाइ श्वासप्रश्वास तथा दम रोग लाग्न सुरु गर्ने बताए।

४५ वर्ष नाघेपछि दमको समस्या
नेपालमा ४५ वर्ष पछि दमको समस्या हुने गरेको छ । डा. पंगेनीले ४५ वर्ष उमेर कटेपछि दम तथा श्वासप्रश्वास को समस्या देखा पर्ने जानकारी दिदै ५५ वर्ष माथिका वृद्धवृद्धामा श्वासप्रश्वास को समस्या बढी रहेको बताए । उनले दम तथा श्वासप्रश्वास रोगको प्रमुख कारकतत्व धुमपान र वायुप्रदुषण मुख्य रहेको बताए। धुमपानले गर्ने असरमध्ये दमखोकी प्रमुख समस्या रहेको जानकारी दिदै उनले २७ प्रतिशत पुरुष र ६ प्रतिशत महिलाले धुमपान गर्ने गरेको जानकारी दिए ।

सास बिना गाँस, बास र कपासको के अर्थ अभियान
सास विना गाँस र बासको समेत अर्थ नरहेकोले सासलाई बचाउने र जोगाउने काम गर्नुपर्दछ । स्वस्थ फोक्सो राखेमा मात्र सहज रुपमा सास फेर्न सकिने डा. पंगेनीको भनाई छ । सास स्वस्थ राख्न नेप्लिज रेस्पिरेटरी सोसाइटीले गाँस, बास, कपास र सास अभियान सञ्चालनमा ल्याएका छन् । श्वासप्रस्वासका रोग तथा समस्याबाट जोगाउन र फोक्सो स्वस्थ राख्न चेतना फैलाउने उद्देश्यले ’सास बिना गाँस, बास र कपास’ नारासहितको अभियान सुरु गरिएको हो । यो अभियान अन्तरगत फोक्सो स्वस्थ राख्ने चेतनामुलक कार्यक्रमहरु सञ्चालन हुनेछ । सचेतना अभियानसँगै दम, दीर्घकालीन श्वासप्रश्वास, एलर्जिक राइनाइटिस जस्ता रोगबारे जानकारी, समाधान र बिरामीहरुको लागि सहयोग प्रदान गर्न पनि यो अभियान सुरु गरिएको हो।

वंशाणुगत कारणले पनि दम रोग
वरिष्ठ छातीरोग विशेषज्ञ डा. अशेष ढुंगानाले वंशाणुगत कारणले पनि दमरोगका बिरामीहरु बढ्ने गरेको बताए। उनले मिल, मैदा , कलकारखाना,उद्योग, धूलोधूवाँमा काम गर्ने मानिसमा पनि दमको समस्या देखिनसक्ने जानकारी दिए । चुरोट खानेलाई मात्र होइन, मन्दिरमा रहेका पुजारी, घरमा धुप बालेर पूजा गर्ने महिलामा समेत दमरोग देखापर्ने डा. ढुंगानाको भनाई रहेको छ ।

दमरोगका लक्षण
दम (सिओपीडी)का लक्षणमा नियमित खोकी लाग्नु, भर्याङ चढ्दा स्याँस्याँ हुनु , सास फेर्न गाह्रो हुनु,अक्सिजनको कमी हुनु,खकार आइरहनु दमरोगका लक्षण हुन् । खोकीसँगैे खकार आउने, छाती घ्यार–घ्यार कराउने, औंला वा जिब्रो निलो हुने, दुवै खुट्टा सुन्निने, पटकपटक छातीको संक्रमण हुनु पनि दमरोगका लक्षण हुन् ।

उपचार
श्वासप्रश्वास रोग लागिसकेपछि पूर्ण रुपमा निको हुन गाहे हुन्छ । डा. ढुंगानाले एक पटक दमरोग भइसकेपछि श्वासप्रश्वास बाट तान्ने औषधि लिनुपर्दछ । यसबाहेक नियमित सेवन गर्ने औषधि पनि हुन्छ । डा. ढुंगानाले धुमपान नगर्ने, धूलो धुँवाबाट बच्ने, निरन्तर औषधिको सेवन गर्ने, चिकित्सकको सल्लाहमा खानपान र जीवनशैली अपनाउने गर्दा दमरोगबाट बच्न सकिने बताए ।

यसैबीच नेपालमा दम तथा श्वासप्रश्वास रोगसम्बन्धि जनचेतना जगाउने उद्देस्यले विश्व श्वासप्रश्वास ( सिओपिडी) दिवस मनाइयो । दम रोगबाट जोगिने उपाय तथा यसका बारेमा सचेतना फैलाउन उद्देस्यले विश्व श्वासप्रश्वास तथा दम दिवस मनाउने गरिन्छ । ‘स्वस्थ फोक्सो आवस्यकता’ भन्ने नाराकासाथ विश्व स्वासप्रस्वास तथा दमरोग दिवस मनाइयो । हरेक वर्ष नोभेम्बर महिनाको तेस्रो बुधबार विश्व श्वासप्रश्वास तथा दमरोग दिवस मनाउने गरिन्छ ।-गोरखापत्र

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

बुटवलमा मोटरसाइकलको ठक्करबाट माइक्रो बसका सह-चालक गम्भीर घाइते काठमाडौं उपत्यकामा ‘स्मार्ट लकडाउन’- आजदेखि माघ महिनाभर के गर्न पाइन्छ, के-के पाइँदैन ? क्षितिज लोहनी जसले प्रतिष्ठित एप्पल कम्पनीभित्र नेपाली समूह खडा गरेका छन् रहेनन् विश्वका सबैभन्दा जेष्ठ व्यक्ति संक्रमण मुक्त भएपछि मात्र काममा नवलपुर जेसीजको पदहस्तान्तरण,‘महिला सवल र सक्षम छन्’ पशुपतिसहितका मठमन्दिरमा आजदेखि नित्य पूजा मात्र कवाड पसलको नाममा प्रतिवन्धित जडिबुटी कारोबार : प्रहरीको छापा, ठूलो परिमाणमा बरामद दर्शकले महोत्सवको स्टेज भत्काए, गाडीमा आगजनीपछि प्रहरीद्वारा अश्रु ग्याँस प्रहार ४२ तोला अवैध सुनसहित दुई जना पक्राउ ३ मितेरी गाउँपालिका बीच ४ वर्षको अनुभव साटा-साट प्रेस युनियन सुनसरीले सञ्चारकर्मीको ७ लाखको दुर्घटना बीमा गर्ने १० करोड मानिसमा कोभिडको दीर्धकालिन लक्षण सर्लाहीमा बस दुर्घटना, १७ जना घाइते गड्यौली मलको व्यवसायिक उत्पादनतर्फ सैनामैनाका कृषक समावेशी अर्थतन्त्र वाम पक्षधरहरु एक ठाउँमा होउ ! बुटवलकाे बुद्धनगर खानेपानी संस्थाद्वारा रक्तदान सैनामैनामा बुधवारदेखि एन्टिजेन परीक्षण, कुन वडामा कहिले ? जानकारीसहित प्रधानमन्त्री कपको फाइनलमा एपीएफ र पुलिस भिड्ने