९ कार्तिक २०७८, मंगलवार

Oct 26, 2021

भैरहवा । रुपन्देहीको लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिकामा महाभारत कालको हस्तिनापुरको संरचनाका समकालीन देखिएका संरचनाहरु भेटिएका छन् । प्राचिन सभ्यताहरु नदीको छेउ छेउमा हिड्ने भएको बताउँदै अहिले लुम्बिनी बिकास कोषले लुम्बिनी आसपासका क्षेत्रमा पुरातात्विक क्षेत्रको खोजीको क्रममा यो प्राचिन शहर भेटिएको बताईएको छ ।

Advertisement

लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिका वडा नम्बर १२ निपनियामा दानव नदीको खोला छेउमा बिभिन्न कलात्मक माटाका भाँडा, अनेकौ प्राचीन कुवाँ, मानव अस्थिपञ्जरका साथै अन्य प्राचीन सम्पदाहरु भेटिदै आएका थिए । दानव नदीको छेउछाउ ११ सय बिसिको मानव सभ्यता भेटिएको कोषको दावी छ । यो भनेको गौतम बुद्ध जन्मिनु भन्दा पनि करिब ७ सय बर्ष पहिलेको समय हो । दानव नदीको तटमा तहगत रुपमा रहेका बिभिन्न पत्र हेर्दा पनि यहा ठूलो शहरी सभ्यता रहेको स्पष्ट भएको छ ।

यसको सम्बन्ध लुम्बिनीको पुरातत्वसंग पनि जोडिएको नाताले लुम्बिनी बिकास कोषले लुम्बिनी वरिवरिको क्षेत्रको अध्ययन गरि रहेको कोषका उपाध्यक्ष भिक्षु मेत्तेयले बताए । पुरातात्विक दृष्टिकोणले यसको अध्ययन गराउने तयारीमो कोष रहेको छ । लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयमा पुरातत्व अध्ययनमा सहकार्य गरिने मेत्तेयले जनाए । लुम्बिनीबाट ५ किलोमिटरको दुरीमा रहेको निपनियामा “नर्दन ब्ल्याक पोलिस” गरिएका भाँडा भेटिएका छन् । यो कालोे लेप लगाउने तरिकाको अविष्कार हडप्पन सभ्यताको समकालीन रहेको छ ।

भारतीय पुरातत्वविद् शान्ताराम बालाचन्द्र देव (एसबी देव) ले “यहा पाईएको माटोको संरचनाहरु भारतको हस्तिनापुरको समकालीन मानिन्छ ।” भन्ने उल्लेख गरेका छन् । साथै देवले यसको अनुमानित समय ११ औं शताब्दी बिसी देखी लिएर ७ औं शताब्दी बिसी मानेका छन् ।
देवले सन १९६४ मा लुम्बिनी आसपासका क्षेत्रहरु बन्जरिया (निपनिया), पैसियाको उत्खनन् गरेका थिए । उत्खनन्मा सो क्षेत्रमा भारतको मोहनजोदारो–हडप्पा सभ्यता भन्दा पनि प्राचीन सभ्यता रहेको देवले उल्लेख गरेका छन् ।

संरक्षणको अभाव हुदा बर्षेनी कटान
प्राचीन सभ्यता रहेको दानव नदीको तटिय क्षेत्र बर्षेनी नोक्सान हुने गरेको छ । पर्यटकिय र पुरातात्विक महत्व बोकेको यो स्थान संरक्षण हुन नसक्दा बर्षेनी हुने नदी कटानको कारण लोप हुने सम्भावना बढेको छ । नदीले बर्षेनी आफ्नो धार परिवर्तन गरि रहेको छ । यस संगै नदीको तटमा प्राचीन अवशेषहरु देखिने र नदीमै बिलय हुने गरेका छन् ।

लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिकाका प्रमुख मनमोहन सिंह चौधरीले नदी कटानबारे लुम्बिनी बिकास कोष र नेपाल सरकारलाई पटक पटक जानकारी गराएको बताए । चौधरीले यसको संरक्षण र अध्ययनको लागी पटक पटक पहल गरिएको बताए । पुरातात्विक क्षेत्र मासिदै गएपछि लुम्बिनी बिकास कोषले यसको संरक्षणमा चासो देखाउदै तटबन्धको पहल गरेको छ । कोषले संघिय संसदका सार्वजनिक लेखा समिति संयोजक भरत कुमार शाहलाई तटबन्धको लागी आग्रह गरेको छ ।

सभापति शाहले पनि कटानलाई रोक्न सहयोगको आश्वासन दिएका छन् । उनले पुरातात्विक क्षेत्रको संरक्षण गर्नु सबैको कर्तब्य रहेको जनाउदै जनताको बस्ती, खोतीपाती र प्राचीन सम्पदाको संरक्षणको लागी पहल गर्ने बताए । भगवान गौतम बुद्धको ३५ बर्षे बैश बितेको समयमा रुपन्देही र नवलपरासीमा गरि प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट २ सय ३५ वटा भन्दा बढी पुरातात्विक सम्पदा देखिएका छन् । अहिले लुम्बिनी बिकास कोषले यिनिहरुको थप अध्ययनको लागी प्रयास थालेको छ ।

Follow Us

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

प्रधानन्यायाधीशमाथि महाभियोग लगाउने आधार छन्, तर माओवादीले सोचेको छैन: बिडारी प्रधानन्यायाधीशमात्र होइन पाँचै न्यायाधीशलाई कारबाही हुनुपर्छ : एमाले नेता बडाल कांग्रेस प्रधानन्यायाधीशको राजीनामा र महाभियोगको पक्षमा छैन : भट्टराई भिरबाट लडेर एक जनाको मृत्यु मुटुरोगी पार्वतीको पीडा : ६ लाख उपचार खर्च कहाँबाट ल्याउनु ? न्यायालयमा साँढेको जुधाइ, बाच्छाको मिचाइ राष्ट्रिय उद्योग व्यापार संगठन लुम्बिनीमा पराजुली रोहिणी देशकै पहिलो स्वास्थ्य बीमा संयोजन समिति गठन गर्ने स्थानीय तह थप ६६६ जनामा कोरोना संक्रमण, ११ जनाको मृत्यु सिभिल लघुवित्तले २० प्रतिशत लाभांश दिने आउने निर्वाचनपछि देश स्थिरता र विकासमा अघि बढ्छ : एमाले नेता पौडेल एशियन लाइफले घोषणा गर्‍यो नयाँ बोनसदर खान नपाएर आठ जनाको मृत्युदेखि ऋण तिर्न सन्तान बेच्दै अभिभावक भरतमणिलाई पूर्वयुवराज पारसले भने- फन्नी फन्नी किप इट अप नेपाल सेवा र विन लघुवित्तको एकीकृत कारोबार १५ कात्तिकदेखि सुरु हुने ६ महिनादेखि जब मोबाइल फोन आन्द्रामै अड्कियो… आज पनि ७८ अंकले उकालो लाग्यो नेप्से तिहार नजिकिएसँगै माला उन्दै वनमाला गरिब परिवारमा आत्महत्या दर बढी चीनमा फेरि लकडाउन, अत्यावश्यक कामबाहेक घर बाहिर ननिस्कन आदेश