११ आश्विन २०७८, सोमबार

Sep 27, 2021

आफ्नै कारण फुटेर प्रतिपक्षमा पुगेको नेकपा एमालेले बुधबारदेखि संसद् चल्न दिएको छैन । तैपनि सभामुखले जबर्जस्तीरुपमा संसदको कारबाही भने अगाडि बढाएकै छन् । आफ्नो पार्टीले अनुशासनको कारबाही गरेका सांसदको सदस्यता खारेज नगरेकोमा एमाले यतिबेला सभामुखसँग आक्रोशित छ । फुटको रनाहामा परेको एमालेसँग सभामुखले कुनै कूटनीतिक सहमति गरेनन् भने संसद् लामो समयसम्म अवरुद्ध भइरहने संभावना देखिँदैछ । न संसद् प्रभावकारी ढंगले चल्न सक्ने न त प्रतिपक्ष एमालेका मागहरु सम्बोधन नै हुन सक्ने वर्तमान अन्योलग्रस्त अवस्थाले मुलुकको आगामी गन्तव्य अन्धकारमय हुने परिस्थिति देखा पर्दैछ । सँगसँगै एमालेविरोधी गठबन्धन दीर्घकालीन अस्तित्वमा रहिरहे अब एमालेको भविष्य के होला भन्ने जिज्ञासा पनि सर्वत्र पलाएको छ ।

Advertisement

नेकपा एमाले औपचारिक रूपमा विभाजन भएको एकमहिना पुग्न लागिसक्यो । एमालेलाई फुट्न नदिनका लागि दोस्रो तहका केही नेताहरू आफ्नो पुरानो संलग्नता छाडेर केपी ओलीको पक्षमा लागे पनि उनीहरूकोे प्रयास पूर्णतः सफल हुन सकेन । अन्ततः पार्टी फुटेरै छाड्यो ।
मुलुकको राजनीतिक स्थिरता र सुन्दर भविष्यका लागि एमालेमा विभाजन हुनु हुँदैनथ्यो । एमाले विभाजनका मुख्य योजनाकार र कारकतत्वहरू को-को र के-के हुन् ? समयक्रममा खुल्दै जानेछ । एमालेको यो विभाजनले मुलुकमा अस्थिरता र अन्योल भने बढ्ने देखिन्छ । यो दुःखद कुरा हो ।

आफ्नै पार्टीको आन्तरिक द्वन्द्व र व्यक्तिगत इगोका कारण एमालेमा विभाजन भएको हो । त्यही आन्तरिक द्वन्द्व, व्यक्तिगत इगो र विभाजनकै कारण एमाले नेतृत्वको दुई तिहाइको सरकार ढलेको हो । प्रदेश सरकारहरू पनि त्यही जगका आधारमा ढलेका हुन् । अझै ढल्ने क्रममा छन् । बलियो जनसमर्थन प्राप्त भएको संघीय सरकार एमालेको हातबाट फुत्किएर कमजोर जनमत प्राप्त नेपाली काङ्ग्रेसको हातमा पुगेको छ । सरकार फुत्किए सँगसँगै पार्टी पनि विभाजित भएको छ । एमाले विरोधी गठबन्धनले उसलाई एक्लो बनाएर घेराबन्दीमा पारेको छ । यसर्थ यतिखेर नेकपा एमाले सर्वाधिक संकटमा फसेको छ । यो गम्भीर संकटबाट एमाले अब कसरी उत्रिन्छ वा अझ बढी डुब्छ ? त्यो भने एमाले नेतृत्वका आगामी क्रियाकलापले नै निर्धारण गर्नेछन् ।

नेकपा एमाले जनादेशको आधारमा सबैभन्दा लोकप्रिय र ठूलो पार्टी थियो । एमाले अरूका कारण हैन, आफ्नै कमजोरीका कारण गम्भीर संकटमा फसेको छ । आफ्नै दुर्बुद्धिले दुर्गतिपथमा आफै घचेटिएको छ । करिब छ महिनाको अन्तरालमा दुई पटक संसद् विघटन र दुवै पटकको संसद् पुनस्र्थापनापश्चात् सत्ताको बागडोर केपी ओलीबाट शेरबहादुर देउवाको हातमा पुगेको छ । एमाले सबभन्दा ठूलो दल भएर पनि यतिबेला प्रतिपक्षमा खुम्चिन वाध्य भएको छ । आफ्नै पार्टीका सांसदले विपक्षीलाई भोट दिँदासमेत एमाले नेतृत्व निरीह बनिरह्यो । यो निरीहता पार्टी एकताको प्रतीक्षाका लागि थियो वा आफ्नै कमजोरी लुकाउनका लागि ? एमालेले यसबारेमा सूक्ष्म विश्लेषण गर्नैपर्ने देखिन्छ ।

एमाले नेतृत्वले सत्ताको शिखरमा पुगेपछि नेपाली जनमतको अपार तागतलाई सम्हाल्न सकेन । नेताहरूले जनआकांक्षाको मर्मलाई उचित व्यवस्थापन गर्न जानेनन् । जनताले सुम्पेको जिम्मेबारीपूर्ण स्वर्ण अवसरलाई उचित ढंगले सदुपयोग गर्न सकेनन् । नेताहरूमा अतिशय मात चढ्यो । पार्टीभित्र आन्तरिक विवाद बढ्दै जाँदा जनताको असीम आकांक्षामाथि विश्वासघात भइरह्यो । नितान्त व्यक्तिगत र पदीय स्वार्थका लागि पार्टीभित्र झगडाको आगो सल्काएर नेताहरुले जनअपेक्षामाथि कुठाराघात गरिरहे ।

विपक्षमा रहँदा जनजीविकाका तमाम सबाल उठाएर लोकप्रिय बनेका एमाले नेताहरू सरकार चलाउन भने अपेक्षाकृत कुशल, सक्षम र सफल देखिएनन् । पार्टीले सिद्धान्त, विधि,विचार र अनुशासनमा नियन्त्रण गर्न नसकेपछि नै नेताहरू आफ्नो नैतिकता र आदर्शबाट च्युत भएका हुन् । अहम् र दम्भकै कारण एमाले सत्ताको शिखरबाट सडकमा पछारिएर विक्षिप्त बनेको छ । एमालेको यो विक्षिप्तता र विभाजनले लामो सङ्घर्ष, त्याग र बलिदानबाट प्राप्त सङ्घीयता र गणतन्त्रजस्ता महत्वपूर्ण राजनीतिक उपलब्धिहरू जोखिममा पर्ने हुन् कि भन्ने चिन्ता बढेको छ । अर्कोतिर राजनीति अस्थिर र सङ्कटपूर्ण बन्दै जाँदा मुलुक नै असफल बन्ने त होइन भन्ने त्राससमेत थपिएको छ । यसपछाडिको मुख्य दोषी एमाले नेतृत्व नै हो ।

अहिले सबैजसो पार्टी र नेताको अर्जुनदृष्टि सत्ता बनेको छ । उनीहरूलाई जसरी पनि सत्ता चाहिएको छ । पार्टी फुटाएर सत्ता चाहिएको छ । गुट परिवर्तन गरेर सत्ता चाहिएको छ । जेजसो गरेर पनि मन्त्री पद चाहिएको छ । अर्को चुनाव जित्ने आर्थिक जोहोका लागि मन्त्री बन्नै परेको छ । नेताहरुको कुर्सीको यो लुछाचुँडीको चपेटामा निरीह र निर्दोष जनता परेका छन् । यो अर्को दुःखद पक्ष हो ।

समाजका सबैजसो क्षेत्रमा प्रभाव जमाउन सफल एमाले संगठनको मूल आधार निम्न वर्ग र निम्न मध्यम वर्ग नै थियो । तर, आजभोलि सो पार्टीले मध्यम वर्ग र दलाल पुँजीपति वर्गको हितमा काम गर्न थालेको छ । पार्टीभित्रै निम्न वर्गका आवाजहरु दबिन थालेका छन् । सांगठानिक रूपमा आफूलाई बलियो बनाउँदै सडकको आडमा पटक-पटकका सत्ता-अवसरलाई एमाले नेताहरूले नितान्त निजी स्वार्थका लागि दुरूपयोग गरे । पार्टी र जनताका लागि भन्दा पनि उनीहरूको स्वार्थ फगत पदकेन्द्रित र सरकारकेन्द्रित बन्यो । जनताको मुक्तिका लागि भन्दै ठूलो संघर्ष र बलिदान गरेर आएका कतिपय नेताहरू नै यतिखेर नेपालको कम्युनिस्ट विभाजनको कुत्सित अभियानमा लागेका देखिन्छन् । नेताहरूले राजनीतिलाई पेसा बनाउन थालेपछि नै तमाम विकृति र विसंगति बढेका हुन् । त्यसैको फलस्वरूप एमाले पार्टी दुई टुक्रा भएको हो ।

‘समृद्ध नेपाल, सुखी नेपाली’ को नारा लिएर एमाले सत्तामा पुग्न सफल भयो । जीवनमा आर्थिक अभाव र दरिद्रता समाप्त होला भन्ने आशामा जनताले एमालेलाई समर्थन र विश्वास गरेका थिए । जनताले चाहेको, खोजेको र अपेक्षा गरेको आफ्नो जीवनस्तरमा आमूल परिवर्तन नै हो । एमाले नेताहरूले आफ्नो अहङ्कार र राजनीतिक स्वार्थका कारण जनतालाई भुलेपछि जनताका सपना पूरा हुन सकेनन् । त्यसैले त आम जनता निराश, खिन्न र दुःखी भएका छन् ।

जनाधारको हिसाबले नेपालको सबैभन्दा व्यवस्थित,बलियो र संगठित पार्टी एमाले यतिबेला अत्यन्तै अव्यवस्थित, लथालिङ्ग र विभाजित अवस्थामा छ । एमालेको विभाजनले नेपालको समग्र कम्युनिस्ट आन्दोलन नै प्रतिरक्षात्मक अवस्थामा पुगेको छ । यसले कम्युनिस्ट आन्दोलन नै भ्रष्टीकरण हुँदै दक्षिणपन्थी ध्रुवीकरणमा बरालिने त होइन भन्ने आशंकासमेत बढाएको छ ।

जनताले ठूलै विश्वास र असीम आकांक्षा राखेर तीनै तहका सरकारमा एमालेलाई पठाएका हुन् । ती सरकारले पार्टीका तर्फबाट पाउनुपर्ने सुझाव, पृष्ठपोषण र नियन्त्रण पाएनन् । फलस्वरूप सबै तहका सरकारले गरेका राम्रा कामको पार्टीमार्फत् जनतामा सम्प्रेषण भएन । न सरकारहरू पार्टीको घोषणापत्र,निर्देशन र कार्यक्रमअनुसार चल्न सके न त सरकारका कामको जिम्मेबारी पार्टीले लिने अवस्था नै रह्यो । फलस्वरूप यतिखेर जनताले सुम्पेको एमाले नेतृत्वको सरकार न एमालेको हातमा छ न त जनताका बीचमा पार्टी नै बच्न सकेको छ ।

नेकपा एमाले सामूहिक नेतृत्वमा चल्न छाडेपछि पार्टीमा संकट आएको हो । केपी ओलीको अहङकार र दम्भले नै यो दयनीय अवस्थामा आएको हो । पार्टीले तय गरेको पद्धति, विधि र निर्णयअनुसार काम भएका भए एमालेमा यस्तो अवस्था आउने थिएन । सरकारको काम पार्टीको संस्थागत निर्णय, निर्देशन र अनुगमनअनुसार भएको भए समस्या बल्झिने थिएन ।

यतिखेर आफ्नो नेतृत्वका करिब दुई तिहाइका प्रदेश सरकारहरू पनि धमाधम ढल्दै जाँदा एमालेलाई धेरै थोक सिकाएको हुनुपर्छ । आन्तरिक कलह र भित्रभित्रै रापिंँदै गइरहेका गुट–उपगुटका श्रृङ्खलाले सिङ्गो पार्टीमा आगो कसरी सल्काउँछन् भन्ने पाठ एमालेले राम्रैसँग बुझेको हुनुपर्छ । पार्टीमा आन्तरिक द्वन्द्व व्यवस्थापन गर्न नसक्दाको परिणाम कतिसम्म घातक हुन्छ भन्ने तितो अनुभव पनि गरेकै हुनुपर्छ ।

यसर्थ, पार्टीमा हदैसम्मको शुद्धीकरण र कडा अनुशासन एमालेका लागि अब अपरिहार्य विषय भएका छन् । जनमुखी चिन्तन, आदर्श जीवनशैली ,सैद्धान्तिक र राजनीतिक आधारमा स्कुलिङ एमालेले अँगाल्नैपर्ने कुरा भएका छन् । सरकारी गठबन्धनको घेराबन्दीमा परेको एमाले पार्टीले अपनाउने सिद्धान्त,रणनीति,व्यवहार तथा आचरणले नै अबको एमालेको भविष्य निर्धारण हुनेछ ।
( ज्ञवाली रूपन्देहीका शैक्षिक अगुवा हुन् )

Follow Us

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

भैरहवास्थित भिम अस्पतालका स्वास्थ्यकर्मी फेरी आन्दोलनमा, माग पुरा नभएको गुनासो २४ घण्टा व्यवसाय सञ्चालन गर्न पाउनुपर्ने माग पत्रकार पन्त सम्मानित ५० लाख धरौटीमा छुटे शर्मा नेप्सेमा उच्च अङ्कको गिरावट, कारोबार रकम समेत घट्यो पर्यटकको आगमनले उत्साहित हुँदै व्यवसायी नेपालमा थपिए १ हजार २८२ कोरोना संक्रमित, ७ जनाको मृत्यु बुटवलमा दशैं सस्तो बजार मध्य भोटेकोशीको आइपीओ बाँडफाँट दक्षिण कोरियामा कोरोना भाइरसले पुनः महामारीको रुप लियो सुरु भएन विद्युतीकरण सुस्ताएको पर्यटन व्यवसाय जुरमुराउँदै टिपरको ठक्करबाट बोलेरो चालकको मृत्यु लुम्बिनीको नेपालगन्ज उपमहानगर बैठकमा लफडा, एक घाइते फार्मेसी संघ, लुम्बिनी प्रदेशद्वारा शुभकामना तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रम फार्क विद्रोहीको आक्रमणमा पाँच जनाको मृत्यु भारतमा थप २६ हजार नयाँ सङ्क्रमित मल अनुदानमा वृद्धि बेँसी झर्न थाले भेडी गोठ सरकारको लक्ष्यानुसार नै कोरोनाको खोप पुग्दै, नेपाल सार्कमा चौथो