२१ आश्विन २०७९, शुक्रबार

Oct 7, 2022

एन.बी.कंडेल
बुटवल । धार्मिक क्षेत्रलाई विशेषगरी धर्म,आस्था र विश्वासको दृष्टिकोणले मात्र हेर्ने गरिन्छ । तर,धार्मिक क्षेत्रमा स्वरोजगार र आर्थिक कारोबारको पनि छुुट्टै महत्व रहेको छ । अर्थात् धार्मिक क्षेत्रलाई पर्यटन र अर्थसँग जोडेर व्यवस्थित गर्ने हो भने स्वरोजगार र अर्थतन्त्रमा अहम् भूमिका खेल्नेछ । जसको उदाहरण यतिबेला चलिरहेको श्रावणी मेलालाई लिन सकिन्छ । रुपन्देहीको सैनामैना–१ स्थित श्री पर्रोहा परमेश्वर शिव ज्योतिर्लिङ्ग बोलबमधामा प्रत्येक वर्ष श्रावणमा लाग्ने मेलामा करोडौंको कारोबार हुने गरेको छ भने सयौं स्वरोजगार हुने गरेका छन् । प्रत्येक वर्ष गुुरुपूर्णिमादेखि ऋषितर्पणीसम्म लाग्ने मेलामा २ सय ५० बढी साना तथा ठूला व्यवसायीले तीन करोड बढीको पूजा सामग्रीको कारोबार गर्दै आएका छन् ।

Advertisement


एक महिना चल्ने उक्त मेलामा भारत,प्यूठान,दाङ्ग,गोरखा,काठमाण्डौं,गुुल्मी,अर्घखाँची,नवलपरासी लगाएत विभिन्न जिल्ला तथा धार्मिक स्थलका व्यवसायीहरु आउने गर्दछन् । यस वर्षपनि ति जिल्लाहरुबाट एक सय बढी व्यापारीहरु आएका छन् भने त्यति कै संख्यामा स्थानीय व्यवसायी पनि रहेका छन् । विशेषगरी फुुल,प्रसाद,मालाको कारोबार हुने धार्मिक मेलामा बेलपत्र,नरिवल, रेवडी,केरा, अम्बा,मिठाइँ , सजावट,खेलौना लगाएतका समाग्रीहरुको बिक्री बढी हुने गर्दछ ।

मेलामा लुुम्बिनीबाट आउने व्यवसायीको संख्यापनि धेरै छ । बाल्यकादेखिनै नजिकबाट मेलालाई प्रतक्ष्य देखेका व्यवसाय गरेका स्थानीय मुक्ति मुरावले एक महिने श्रावणी मेलामा सयौं व्यवसायी मार्फत करोडौं कारोबार हुने बताउँछन् । केही समय रोजगारका लागि कोरिया गएका उनी अहिले त्यस क्षेत्रमा पसल सञ्चालन गरेर बसेका छन् । उनको स्थायी किराना पसलमा साउनको समयमा २० लाख भन्दा बढीको कारोबार हुने बताउँछन् । उनी भन्छन्‘ हाम्रो किराना पसलमा पनि माला , प्रसादको राम्रो बिक्री हुन्छ । तर, बिक्री धेरै भएपनि अन्य किराना सामानमा मुनाफा कम हुन्छ । एक महिने अवधीमा मेलामा धेरै व्यवसायीद्वारा ठूलो कारोबार हुन्छ ।’

लुम्बिनीबाट विगत २० वर्षदेखि निरन्तर बोलबमधामको एक महिने मेलामा आउने मध्ये राजकुमार बाँनिया एक हुन् । उनले पछिल्ला वर्षहरुमा एक महिने मेलामा दुुई लाख बढीको कारोबार गर्ने बताए । माला,प्रसाद,मूर्ति र सजावटका सामग्री बिक्री गर्ने उनले गत वर्ष २ लाख बढीको कारोबार गरेको बताए । त्यस्तै दाङ्गका दिनेश क्षेत्री पनि विगत २० वर्षदेखि बोलबमधाममा लाग्ने मेलामा सहभागि हुुँदै आएको उनका भाई सुरेश क्षेत्रीले बताए । दाजुसँग आफूपनि आउन लागेको १० वर्ष भएको बताउने उनले राम्रो आम्दानी हुनाले निरन्तर आउने गरेको बताए ।

रुपन्देही कदबुन निशापनि विगत ३० वर्षदेखि बोलबमधामको श्रावणी मेलामा व्यवसाय गर्दै आएकी छन् । बैंशमा नै व्यवसाय सुुरु गरेकी उनी अहिले ५० वर्ष बढी भएको र सक्दासम्म धाममा लाग्ने मेलामा सहभागि हुने बताइन् । उनले पनि राम्रो आम्दानी हुनाले निरन्तरता दिएको बताउँछिन् । बुटवलका हजरत सिद्धिकी पनि विगत १७ वर्षदेखि बोलबमधामको श्रावणी मेलामा आफ्नो व्यवसाय लिएर सहभागि हुुँदै आएका छन् । खेलौनाको व्यापार गर्ने उनी पनि दुई लाख भन्दा बढीको कारोबार गर्दछन् । भारतबाट एक महिने व्यसायका लागि आएका माधव मुराव पनि विगत १० वर्षदेखि टिका,माला,प्रसादका सामग्री लिएर निरन्तर आउने गरेको बताउँदै हरेक पटक २ लाख बढीको कारोबार गरेको बताए ।


श्रावणी मेला एक महिनासम्म चलेपनि विशेषगरी सोमबार राम्रो कारोबार हुने व्यसायी बताउँछन् । सोमबार भगवान शिवजीको पूजाको लागि श्रद्धालु भक्तजनहरुको निकै भिड लाग्ने गर्दछ । यस दिन साना व्यवसायीले २० हजार र ठूूला व्वसायीले एक लाखसम्म वा एकलाख भन्दा बढीको कारोबार गर्दछन् । निरन्तर एक महिनासम्म बस्ने स्थायी व्यवसायीको संख्या १ सय ७५ रहेको गत वर्षको श्रावणी मेला बजार व्यवस्थापन संयोजक तथा यस वर्षका सहसंयोजक डुल बहादुर थारुले बताए ।

त्यसैगरी श्रद्धालुु भक्तजनको भिड लाग्ने दिन सोमबार र शनिबार मात्र आउने व्यवसायीको संख्या करिब ७५ भन्दा बढी हुुन्छ । एक महिने अवधीमा स्थायी तथा अस्थायी गरी करिब २५० व्यवसायीको सहभागिता रहने गर्दछ । जहाँ औषतमा न्यूनतम ५० हजारदेखि अधिकतम ४ लाख सम्मको कारोबार हुने गर्दछ । तर, धामले स्थायी व्यवसायीको विवरण राखेपनि अस्थायी व्यवसायी र कारोबार बारे भने विवरण राख्ने गरेको छैन । यसरी एक महिनामा २५० जना व्यवसायीले तीन करोड बढीको कारोबार गर्दै आएका छन् । यसबाट करिब ३ सयलाई रोजगार प्राप्त भएको छ भने तीन करोड बढीको कारोबार हुने गरेको छ ।


यस वर्ष भने विगतका वर्षहरुमा जस्तो कारोबार नभएको व्यवसायी बताउँछन् । यस वर्ष शुुक्र अन्ध परेको र यस दौरान पूूजा–आजा गर्दा कम पुुण्य प्राप्त हुने धार्मिक मान्यताका कारण भक्तजनको संख्या कम भई कारोबार कम भएको लुम्बिनीबाट व्यवसायका लागि आएका किशुन जयसवालले बताए । एक महिने मेलामा धाम सेराफेरोमा मात्र नभई २ किलोमिटर उत्तर रानीबगिया र पश्चिम मुर्गियामा पनि पूजा–सामग्री तथा गेरु वस्त्रका पसलहरु रहने गरेको धामका कोषाध्यक्ष रामनाथ हरिजनले बताए । उनले भने‘धामदेखि रानीबगीयासम्म र मुर्गियातर्फ पनि विभिन्न व्यवसायीहरु रहने गरेका छन् । साना तथा थोरै लगानीकर्ताले महिनामा ५० हजारदेखि ठूूला लगानी गर्ने व्यवसायीले तीन लाख बढीको कारोबार गर्दछन् । नाफा उनीहरुको खरिद र बिक्री अनुसार भर पर्दछ ।’

शिवजीलाई विशेषगरी बेलपत्र र नरिवल चढाउने गरिन्छ । धाममा श्रावणमा विशेषगरी नरिवल,बेलपत्र, माला र प्रसादको बिक्री बढी हुन्छ । यस्ता सामग्रीमा मुनाफा बढी हुने गर्दछ । सोही स्थानमा घर भएका व्यवसायीहरुको होटल,किराना तथा ठूला व्यसाय रहेका छन् । उनीहरुले एकलाख भन्दा बढी आम्दानी गर्दछन् । एक महिना बस्ने व्वसायीका लागि धाम समितिले बिजुुली र सुरक्षा व्यवस्था मिलाएको कोषाध्यक्ष हरिजनले बताए । बजारको धामले स्वयम् जिम्मा तथा व्वस्थापन गरेको छ । सामान्यतया एउटा व्यवसायीले ६ फिट (खाट बराबार) को क्षेत्र प्राप्त गर्दछन भने स्थान हेरेर न्यूनतम ५००देखि रु १००० सम्म भाडा लिने गरेको बजार व्वस्थापन समतिकिा सहसंयोजक डुल बहादुर थारुले बताए ।

जसअन्तर्गत उठेको रकमबाट जग्गाधनीलाई ४० प्रतिशत र धामलाई ६० प्रतिशत प्रदान गरिने उनले बताए । धार्मिक आस्थाको केन्द्रबिन्दु बन्दै गएको नेपालको एकमात्र स्वयम् उत्पत्तिमान तथा पहिलो बोलबम धामको उचित प्रवद्र्धन,विकास र प्रचार–प्रसार गर्न सके श्रावणी एक महिनामा मात्र नभई निरन्तर श्रद्धालु भक्तजनको आवत–जावत हुनुका साथै स्वरोजगार र अर्थतन्त्रमा पनि टेवा पुुग्नेछ । सैनामैना नगरपालिकाको मुख्य धार्मिक पर्यटन र अर्थतन्त्रको आधार बनाउन सकिने यस धाममा धामसँग सम्बन्धित बस्तु उत्पादन तथा बिक्री वितरण गर्न सके नगरको पहिचान विस्तार हुँदै जानेछ ।

प्रतिकृया दिनुहोस्

Flash News

प्युठानमा पहिरोले घर बगाउँदा ६ जना बेपत्ता राप्ती नदीको सतह उच्च, सुरक्षित स्थान जान आग्रह एमाले उम्मेदवार धमाधम सार्वजनिक हुँदै खोलामा बगेर महिला वेपत्ता यस्त छन् उम्मेद्वारले गर्नुपर्ने स्वघोषणा लेक लागेर श्रीमान्‌को मृत्यु, श्रीमती बेपत्ता महिला एसिया कप : पाकिस्तानद्वारा भारत पराजित ‘सम्भावना खाडीमा होइन, झाडीमा’ यस वर्षको नोबेल शान्ति पुरस्कार एक व्यक्ति र दुई संस्थालाई निरन्तर वर्षा, बाढी र पहिरो : सतर्क बनौं, सुरक्षित हौं फिफा वरीयतामा नेपालको सुधार गाउँघरमा सुनिन छाड्यो नगराको धुन भेरी नदीमा खतराको तह पार उम्मेदवारी दर्ता गराउनु पर्ने भन्दै कांग्रेसको चियापान स्थगित झाडापखाला, हैंजा र डेंगुबाट बच्न आग्रह नारायणी नदीको बाढी सुस्ता बस्तीमा पस्न सुरु नेपाल प्रहरीका असई भारतीय भूमिमा मृत फेला बारा बस दुर्घटनाः मृतकको संख्या १८ पुग्यो, सबैको सनाखत दशैं मनाउन बुटवल लगाएतबाट गएका गाउँमै रोकिए वर्षाले दाङमा घर भत्कियो